17/07/2026
📌️ඉතිහාසයට එක්වූ ලංකාවේ පළමු ජල විදුලි බලාගාරය - බ්ලැක්පූල් ජල විදුලි බලාගාරය 💡
පුංචි එංගලන්තය ලෙසින් ප්‍රකට නුවරඑළිය නගරයට විදුලි බලය සැපයීම ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයකු වූ හෙන්රි මැකලම් (1907-1913) ගේ යෝජනාවකට අනුව සිදුකරන ලද්දකි. ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් එම කාර්‍යභාරය පවරන ලද්දේ විදුලි ඉංජිනේරු රයින්ලන්ඩ්ස් වෙතටය. ඔහු සකස් කළ වාර්තාවට අනුකූලව එකල උඩුපුස්සැල්ලාව ප්‍රදේශය බාරව සිටි රජයේ විදුලි ඉංජිනේරුවරයා වූත්, මෙරට ජල විදුලියේ පියා ලෙසත් විරුදාවලී ලත් ඩී.ජේ.විමලසුරේන්ද්‍ර මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් කුඩා ජල විදුලි බලාගාරයක් ඉදිකිරීමට සැලසුම් සකස් විය.
විමලසුරේන්ද්‍ර මහතා විසින් සිදුකරන ලද, ප්‍රදේශයේ භූ විෂමතා අධ්‍යනයකින් පසුව විදුලි බලාගාරය නුවරඑළිය සිට සැතපුම් 2 1/2ක පමණ දුරකින් පිහිටි බ්ලැක්පූල් ප්‍රදේශය තෝරාගැණිනි. බලාගාරයේ ජල ප්‍රභවය ලෙස යොදාගැණුනේ 1874දී විලියම් ග්‍රෙගරි ආණ්ඩුකාරවරයා ඉදිකරන ලද ග්‍රෙගරි වැවයි. පිදුරුතලාගල කඳුවැටියේ බටහිර බෑවුමෙන් ආරම්භ වන තලගල ඔය හරස් කරමින් ඉදිකරන ලද ග්‍රෙගරි වැවේ පිටවාන (අඩි 6160) පිහිටා ඇති මාගස්තොට ප්‍රදේශයේ සිට ඊට අඩි 210ක් පහලින් පිහිටි බ්ලැක්පූල් ප්‍රදේශයේ (අඩි 5950) දී බලාගාරය ඉදිකෙරිණි. නළ මගින් බලාගාරය වෙත වැවේ අතිරික්ත ජලය ගෙන එන ලද අතර, දෙමහල් විදුලි බලාගාරයේ තල බමන යන්ත්‍ර (Turbines) මගින් ක්‍රියාත්මක විදුලි ජනන යන්ත්‍ර දෙකක් මගින් විදුලිය උත්පාදනය සිදුවිය. මෙම කුඩා ජල විදුලි බලාගාරයේ ධාරිතාව 140 kW විය.
සියළුම කටයුතු අවසන් කර 1912 මාර්තු 15 දින බ්ලැක්පූල් කුඩා ජල විදුලි බලාගාරය ආණ්ඩුකාරවර හෙන්රි මැකලම් විසින් විවෘත කරන ලදී. බලාගාරයේ සිට විදුලි සම්ප්‍රේෂණය කොට නුවරඑළිය රජගෙදර, සංචාරක හෝටල සඳහා විදුලිය ලබාදෙන ලදී. එසේම විදුලි පහන් 1600ක් පමණ ඉදිකොට ඊටද විදුලිය ලබාදී නගරයද ආලෝකමත් කල බව දැක්වේ. වැඩිවන විදුලි ඉල්ලුම වෙනුවෙන් 1915 කාලයේදී නව යන්ත්‍ර එක්කොට බලාගාරයේ කාර්‍යක්ෂමතාව ඉහළ නංවා ඇති අතර, එමඟින් නුවරඑළිය නගරයේ වැඩි පිරිසකට විදුලිය ලබාදීමද සිදුවිය. මෙහි නඩත්තු සඳහා යන්ත්‍ර හා කොටස් අළුත්වැඩියාව සඳහා භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කර ඇත්තේ පැරණි උඩුපුස්සැල්ලවා දුම්රිය මාර්ගයේ (UPR) බ්ලැක්පූල් දුම්රිය ස්ථානය හරහා බවද සඳහන් වේ.
කෙසේවෙතත් අඩසියවසක් පමණ කාලයක් පුංචි එංගලන්තය ආලෝකමත් කළ බ්ලැක්පූල් බලාගාරය 1960 දී පමණ අත්හැර දමන ලද අතර, එහි තිබූ යන්ත්‍ර ද පසුකාලීනව සම්පූර්ණයෙන් ගලවා ඉවත් කරන ලදී. වර්තමානයේ දක්නට ඇත්තේ බලාගාරය සඳහා යොදාගත් දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල පමණි. එය මේ වන විට නුවරඑළිය කෘෂිකාර්මික සමූපකාර සමිතිය මගින් ආහාර ගබඩාවක් ලෙස පවත්වාගෙන යනු ලබයි.
මූලාශ්‍ර : අන්තර්ජාලය හා පුවත්පත් වාර්තා
〽️✍️ TT Travel Diaries-2022 👣
