20/02/2026
1ď¸âŁ Fahasimbanâny tontolo iainana (DĂŠgradation de lâenvironnement)
Inona izy?
Fandotoana ny tany, ny rano ary ny rivotra.
Famoahana fako tsy ara-dalĂ na, fanapahana ala tsy voahetra.
Antony mahatonga azy:
Fampiasana loharanon-karena tsy voafehy (ala, hazo, harena an-dranomasina).
Fako sy loto avy aminâny indostria sy ny fiainana andavanandro.
Tsy fanarahana fitsipika momba ny fiarovana ny tontolo iainana.
Tokony atao:
Mamerina mamafy sy manary fako aminâny toerana voatokana.
Mitahiry sy miaro ny ala sy ny tontolo voajanahary.
Mampiroborobo ny fampiasana angovo azo havaozina (solaire, rivotra).
2ď¸âŁ RĂŠchauffement climatique (Fiakaranâny maripana eran-tany)
Inona izy?
Fiakaranâny hafananâny tany sy ny ranomasina.
Fahaverezanâny ranomandry sy ny toetrâandro hafahafa (tahaka ny tafio-drivotra, tondra-drano, maina).
Antony mahatonga azy:
Gazy entona mpanipaka hafanana (COâ, CHâ) avy aminâny fiara, indostria, sy fandoroana hazo.
Fanapahana ala sy tsy fananan-tany maitso ampy.
Tokony atao:
Mitondra fiara sy fitaovana mandeha aminâny herinaratra na miara-miasa aminâny diany an-tongotra.
Mamafy ala sy mametraka hazo vaovao.
Manabe ny olona momba ny fiakaranâny hafanana sy ny fomba hiatrehana azy.
3ď¸âŁ Aintany (SĂŠcheresse)
Inona izy?
Tsy fahampianâny rano ao anaty tany sy eny aminâny renirano.
Olana aminâny fambolena sy ny fiompiana.
Antony mahatonga azy:
Fiovanâny toetrâandro sy fiakaranâny maripana.
Fampiasana rano be loatra tsy misy fandrindrana.
Fanapahana ala, izay mampihena ny fitahirizan-drano aminâny tany.
Tokony atao:
Mitahiry rano sy mampiasa fomba fambolena mitsitsy rano (drip irrigation).
Mamafy ala sy miaro ny tany.
Manangona sy manara-maso ny loharano misy rano.
4ď¸âŁ Tondra-drano (Inondation)
Inona izy?
Fijoroanâny rano aminâny tany tsy misy fandriampahalemana.
Fandotoana sy fahasimbana ny fotodrafitrasa.
Antony mahatonga azy:
Fanapahana ala sy fananganana trano aminâny toerana tsy mety.
Fandotoana sy fanakĂ nana ny renirano.
Fiovanâny toetrâandro (oram-be tsy ara- dalĂ na).
Tokony atao:
Miaro sy mamafy ala eny aminâny renirano.
Tsy manorina trano eo aminâny tany mora rendrika.
Mametraka rafitra fitantanana rano (canalisation, digue, fanadiovana renirano).
đĄ Fehiny:
Ny olana rehetra ireo dia mifandray: ny fahasimbanâny ala sy ny fandotoana dia mitarika fiakaranâny hafanana, aintany, sy tondra-drano. Ny vahaolana dia miankina aminâny fiarovana ny tontolo iainana, fanabeazana ny olona, ary fampiasana loharanon-karena maharitra.
Ny fihenanâny couche dâozone dia vokatry ny simika sasany avy aminâny olombelona, indrindra ny CFCs (ampiasaina taminâny rĂŠfrigĂŠrateurs, climatisation, ary spray) sy ny halons (avy aminâny extincteurs). Ireo simika ireo rehefa miparitaka any aminâny stratosphère dia mamoaka chlorine sy bromine izay mandrava ny molekiolanâny ozona. Ankoatra izany, ny entona NOx avy aminâny fiara sy ny indostria, ary ny fiovanâny toetrâandro, dia mety manamafy ny fahasimbanâny ozona. Io fihenana io dia mampihena ny fiarovana avy aminâny UV avy aminâny masoandro, ka mety hiteraka olana aminâny fahasalamana sy ny tontolo iainana.