01/12/2024
Cerkwie w Bieszczadach to liczne zabytki sakralne, z których wiele jest prawdziwymi perełkami architektury drewnianej. Oto szczegółowy opis najważniejszych cerkwi w regionie:
1. Cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku nad Sanem
• Data powstania: 1791 r.
• Styl: Bojkowski, trójdzielny układ (babiniec, nawa, prezbiterium), dach kryty gontem.
• Obecne przeznaczenie: Kościół rzymskokatolicki.
• Unikatowość: Wpisana na listę UNESCO. Zachowały się elementy ikonostasu oraz fragmenty oryginalnych polichromii.
2. Cerkiew Opieki Matki Bożej w Równi
• Data powstania: 1850 r.
• Styl: Wschodniołemkowski, trójdzielny układ, wieża nad babińcem.
• Obecne przeznaczenie: Kościół rzymskokatolicki.
• Wnętrze: Ikonostas częściowo zachowany, pozostałości pierwotnych polichromii.
3. Cerkiew św. Michała Archanioła w Turzańsku
• Data powstania: 1801 r.
• Styl: Łemkowski, pięciodzielny układ, wieża-dzwonnica.
• Obecne przeznaczenie: Czynna cerkiew prawosławna.
• Unikatowość: Wpisana na listę UNESCO. Wnętrze bogato zdobione ikonami i ikonostasem.
4. Cerkiew św. Paraskewy w Łopience
• Data powstania: XVIII wiek.
• Styl: Łemkowski, jednonawowy, konstrukcja zrębowa.
• Obecne przeznaczenie: Miejsce pielgrzymkowe, wykorzystywane przez Kościół rzymskokatolicki.
• Historia: Opuszczona po Akcji „Wisła”, odrestaurowana w latach 80. XX wieku.
5. Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Chmielu
• Data powstania: 1906 r.
• Styl: Wschodniołemkowski, trójdzielny układ z wieżą na planie kwadratu.
• Obecne przeznaczenie: Kościół rzymskokatolicki.
• Unikatowość: Zachowany ikonostas i polichromie wewnętrzne.
6. Cerkiew św. Mikołaja w Hoszowie
• Data powstania: 1835 r.
• Styl: Łemkowski, z charakterystycznymi kopułami na dachach.
• Obecne przeznaczenie: Kościół rzymskokatolicki.
• Wnętrze: Częściowo zachowane oryginalne elementy wyposażenia.
7. Cerkiew św. Mikołaja w Bystrem
• Data powstania: 1902 r.
• Styl: Łemkowski, konstrukcja drewniana.
• Obecne przeznaczenie: Obiekt turystyczny, rzadko używany do celów liturgicznych.
• Historia: Zniszczona po 1947 roku, obecnie odrestaurowana.
8. Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Żłobku
• Data powstania: 1830 r.
• Styl: Późny styl łemkowski.
• Obecne przeznaczenie: kościół rzymskokatolicki.
• Stan: odrestaurowany.
9. Cerkiew św. Jana Chrzciciela w Michniowcu
• Data powstania: 1863 r.
• Styl: Wschodniołemkowski.
• Obecne przeznaczenie: Kościół rzymskokatolicki.
• Wnętrze: Zachowane części ikonostasu.
10. Cerkiew św. Michała Archanioła w Wołkowyi
• Data powstania: 1853 r.
• Styl: Wschodniołemkowski, jednonawowy układ.
• Obecne przeznaczenie: Kościół rzymskokatolicki.
• Historia: Wnętrze pozbawione oryginalnych ikon, ale zachowana bryła cerkwi.
11. Cerkiew św. Dymitra w Szczawnem
• Data powstania: 1888 r.
• Styl: Łemkowski, trójdzielny z wieżą-dzwonnicą.
• Obecne przeznaczenie: Kościół rzymskokatolicki.
• Unikatowość: Zachowany ikonostas i dekoracje malarskie.
12. Cerkiew św. Dymitra w Komanczy
• Data powstania: 1802 r.
• Styl: Łemkowski, drewniany z zachowanym ikonostasem.
• Obecne przeznaczenie: Czynna cerkiew prawosławna.
• Historia: Wnętrze bogato zdobione.
Szlak Architektury Drewnianej
W Bieszczadach cerkwie są częścią Podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej, co umożliwia ich systematyczne zwiedzanie. Szlak obejmuje zarówno cerkwie czynne, jak i te pełniące funkcje muzealne.
Jeśli planujesz podróż, warto mieć na uwadze, że wiele cerkwi znajduje się w trudno dostępnych miejscach, ale ich unikatowe piękno oraz mistyka w pełni wynagradzają wysiłek!