FTA Watch

02/10/2026

รู้จัก ผลกระทบต่อสังคมไทย

02/10/2026

กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาที่เข้มงวดเกินกว่าความตกลง TRIPS อาจทำให้ยาชื่อสามัญถูกยึดระหว่างทาง และผู้ป่วยเข้าถึงยาล่าช้า

การบังคับใช้กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาที่เข้มงวดเกินกว่าความตกลง TRIPS โดยเฉพาะมาตรการควบคุมสินค้าผ่านแดน ที่ให้อำนาจเจ้าหน้าที่ศุลกากรอย่างกว้างขวาง อาจเปิดช่องให้เจ้าหน้าที่กักหรือยึดยาชื่อสามัญที่ถูกต้องตามกฎหมาย ขณะขนส่งผ่านประเทศอื่นไปยังประเทศปลายทาง

มาตรการดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานยา ทำให้การขนส่งหยุดชะงัก และผู้ป่วยได้รับยาล่าช้า เรื่องนี้เคยเกิดขึ้นมาแล้ว เมื่อเจ้าหน้าที่ศุลกากรของประเทศในยุโรปยึดยาชื่อสามัญจากอินเดียที่อยู่ระหว่างการขนส่งไปยังประเทศในลาตินอเมริกาและแอฟริกา

นอกจากนี้ มาตรการบังคับใช้กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาแบบ TRIPS-plus ยังสร้างความหวาดหวั่นและเป็นอุปสรรคต่ออุตสาหกรรมยาชื่อสามัญ ความเสี่ยงที่จะถูกฟ้องร้องดำเนินคดีทั้งทางแพ่งและทางอาญา บทลงโทษที่รุนแรงขึ้น และความไม่แน่นอนทางกฎหมาย อาจทำให้ผู้ผลิตยาชื่อสามัญไม่กล้าเข้าสู่ตลาด แม้ว่ายาที่ผลิตและจำหน่ายจะถูกต้องตามกฎหมายก็ตาม

ผลที่ตามมาคือ จำนวนผู้ผลิตยาชื่อสามัญลดลง การแข่งขันในตลาดยาลดลง และประชาชนมีทางเลือกในการเข้าถึงยาราคาที่จ่ายไหวลดน้อยลง ซึ่งล้วนส่งผลกระทบต่อการเข้าถึงยาและความมั่นคงด้านยาของประเทศ

แคมเปญ Make Medicines Affordable ยืนหยัดเคียงข้างภาคประชาสังคมไทย และเรียกร้องให้สหภาพยุโรปยุติข้อเรียกร้อง TRIPS-plus ที่มีต่อประเทศไทยในการเจรจาความตกลงการค้าเสรี (FTA) รอบปัจจุบัน

สำหรับประชาชนในยุโรป ขอให้สอบถามสมาชิกสภายุโรป (MEP) ของท่านว่า มีจุดยืนอย่างไรต่อข้อเรียกร้องเหล่านี้






https://www.facebook.com/photo/?fbid=1552303373607099&set=a.632417915595654

Stricter-than-TRIPS IP enforcement, especially broad border measures, would let customs detain or seize legitimate generic medicines while they pass through other countries.

That disrupts supply chains and delays treatment for patients. We have seen it before: European customs seized Indian generics on their way to Latin America and Africa.

TRIPS-plus enforcement also chills the generic industry. The risk of legal disputes, criminal prosecution, higher penalties and uncertainty discourages generic manufacturers from entering markets, even when their products are fully legitimate.

The result: fewer generic manufacturers, weaker competition and fewer affordable treatment options. That puts access to medicines and medicine security at risk.

The Make Medicines Affordable campaign stands with Thai civil society. The European Union must drop its TRIPS-plus demands to Thailand in the current round of FTA negotiations.

European readers: ask your MEP where they stand.

02/10/2026

สำหรับเครือข่ายภาคประชาชน จุดยืนต่อเรื่องยาจึงชัดเจนว่า ไทยไม่ควรรับข้อผูกพัน TRIPS-plus ที่เพิ่มการผูกขาดเกินมาตรฐานของ WTO ในการเจรจาความตกลงการค้าเสรี (FTA) กับสหภาพยุโรป

เพราะการปิดดีลการค้า ไม่ควรแลกด้วยการเข้าถึงยาของประชาชน

#สิทธิบัตรยา #การเข้าถึงยา #ยาชื่อสามัญ

https://www.facebook.com/reel/1397474459217910

01/10/2026

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1178456684488157&set=pb.100069715086563.-2207520000&type=3

กลเกมการผูกขาดสิทธิบัตรยาของของบริษัทผู้ผลิตยา แฝงเร้นอยู่ในกรอบเจรจาการค้าเสรี ‘FTA ไทย-อียู’ ที่สอดแทรกเงื่อนไขความตกลงทริปส์พลัส (TRIPs+) ว่าด้วยการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา

บริษัทยาเหล่านี้อาศัยช่องโหว่ของกฎหมาย เพื่อขยายอายุสิทธิบัตรยา (Patent Term Extension) ให้ยืดยาวออกไปจากเดิม 20 ปี เป็น 25 ปี

นอกจากนี้ยังมีเงื่อนไขห้ามบริษัทยาชื่อสามัญ (Generic drugs) อาศัยข้อมูลเปรียบเทียบจากยาต้นแบบมาขอขึ้นทะเบียนในช่วง 8 ปี และห้าม อย. รับขึ้นทะเบียนให้กับยาชื่อสามัญเพื่อแข่งขันในตลาดเป็นเวลา 2 ปี

ผลพวงที่ตามมาหลังสิทธิบัตรยาถูกครอบครองโดยบริษัทยาข้ามชาติแล้ว ยังทำให้ไม่สามารถผลิตยาคุณภาพดี ราคาถูก เพื่อรองรับผู้ป่วยในประเทศตนเองได้

ทางออกเดียวที่ประเทศไทยจะรับมือต่อปัญหาการผูกขาดยา อาจต้องอาศัยความกล้าหาญในการตัดสินใจที่จะไม่ยอมรับความตกลง TRIPs+ หรืออย่างน้อยต้องเปิดการเจรจาต่อรองให้บริษัทยาต้นแบบถ่ายทอดความรู้และนวัตกรรมผลิตยาให้แก่ไทย หรือท้ายที่สุดแล้วไทยอาจจำเป็นต้องประกาศมาตรการบังคับใช้ ‘สิทธิเหนือสิทธิบัตร’ (Compulsory Licensing: CL)

ียู #ยาแพง #สิทธิบัตรยา #ผู้ติดเชื้อHIV

🇹🇭🇪🇺อ่านบทความฉบับเต็มได้ที่: ใต้โต๊ะเจรจา FTA ไทย-อียู: เมื่อผลประโยชน์การค้า แลกความมั่นคงทางยาของผู้ติดเชื้อ HIV
https://waymagazine.org/fta-thai-eu-on-medicine-and-healthcare/

01/10/2026

อภิวัฒน์ขยายความต่อว่า การยอมรับเงื่อนไขทริปส์พลัสในข้อตกลงการค้าเสรี FTA ไทย-อียู สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อจากนั้นคือ หนึ่ง-การผูกขาดยาจากการต่ออายุสิทธิบัตรที่ยืดยาวขึ้น สอง-ยาจะแพงขึ้นอย่างแน่นอน และสาม-ระบบการพึ่งพิงยาที่ผลิตได้ภายในประเทศจะพังพินาศทันที ท้ายที่สุดความมั่นคงทางยาของไทยจะล่มสลายไปพร้อมกับกองทุนประกันสุขภาพทั้ง 3 กองทุน เนื่องจากต้องสูญเสียงบประมาณไปกับค่ายาที่เพิ่มขึ้น

“ยาคือสินค้าคุณธรรม คำถามคือ มันควรจะถูกผูกขาดด้วยสิทธิบัตรแบบนี้ต่อไปหรือไม่ ซึ่งในมุมมองผม ยาไม่ควรมีสิทธิบัตร และเอาเข้าจริงแล้วบริษัทยาข้ามชาติเหล่านี้ก็แทบไม่ได้คิดค้นนวัตกรรมอะไรใหม่เลย” ประธานมูลนิธิเครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวีฯ กล่าวยืนยัน

https://waymagazine.org/fta-thai-eu-on-medicine-and-healthcare/

01/10/2026

โควิด-19 คร่าชีวิตผู้คนไปกว่า 15 ล้านคน และมอบบทเรียนสำคัญให้แก่เราว่า ประเทศต่างๆ จำเป็นต้องมีศักยภาพในการผลิตยาเองภายในประเทศ แทนที่จะต้องพึ่งพาแหล่งผลิตจากภายนอกเพียงอย่างเดียว

สหภาพยุโรป (EU) ต้องไม่ใช้เงื่อนไขเรื่องการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐภายใต้ข้อตกลงการค้าเสรี (FTA) ระหว่างไทยและ EU มาเป็นข้อจำกัดในการผลิตยาในราคาที่เข้าถึงได้ของประเทศไทย

"การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการส่งเสริมการแข่งขันที่เป็นธรรมเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการสนับสนุนด้านสาธารณสุข ความมั่นคงทางยา และศักยภาพในการผลิตยาภายในประเทศอีกด้วย" นายเฉลิมศักดิ์ กิตติตระกูล ผู้จัดการโครงการการเข้าถึงยา เครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ประเทศไทย (TNP+) กล่าว

ที่ผ่านมา EU ยึดถือเรื่องสิทธิมนุษยชนเป็นค่านิยมหลักในการดำเนินนโยบายต่างประเทศมาโดยตลอด ซึ่งการเข้าถึงยาในราคาที่จับต้องได้นั้นถือเป็นส่วนหนึ่งของสิทธิในการมีสุขภาพที่ดี เพื่อให้สามารถปฏิบัติตามพันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนที่มีต่อประชาชน ประเทศไทยจึงจำเป็นต้องมีพื้นที่เชิงนโยบายในการใช้กลไกการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐเพื่อสนับสนุนการผลิตยาในราคาที่เข้าถึงได้

ITPC ขอยืนหยัดเคียงข้างภาคประชาสังคมไทย และขอเรียกร้องให้ EU ยกเลิกข้อเรียกร้องในลักษณะ TRIPS-plus ในการเจรจารอบนี้

ถึงผู้อ่านในยุโรป: โปรดสอบถามสมาชิกสภายุโรป (MEP) ของท่านว่ามีจุดยืนอย่างไรในเรื่องนี้






https://www.facebook.com/share/p/1MRgDbPssS/

COVID-19 killed more than 15 million people and taught us an important lesson: countries need the local capacity to produce medicines rather than relying entirely on external supply.

The EU must not use government procurement rules in the Thailand–EU FTA to restrict Thailand’s ability to manufacture affordable medicines.

“Government procurement is not only about encouraging fair competition but also about supporting public health, medicine security and domestic pharmaceutical capacity,” said l Chalermsak Kittitrakul, Project Manager for Access to Medicines at the Thai Network of People Living with HIV/AIDS TNP+ เครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ประเทศไทย.

The EU has long presented human rights as a core value of its external relations. Access to affordable medicines is part of the right to health. To fulfil human rights obligations to its population, Thailand needs the policy space to use public procurement to be able to manufacture affordable medicines

ITPC stands with Thai civil society. The EU must drop its TRIPS-plus demands in this round.

European readers: ask your MEP where they stand.

30/09/2026

สิ่งที่จะเกิดขึ้นหากการเจรจา FTA ไทย-อียู บรรลุผล จะทำให้บริษัทข้ามชาติมีโอกาสเข้ามาผูกขาดสิทธิบัตรยาเกินกว่า 20 ปี ส่งผลให้ราคายาแพงขึ้น ผู้ป่วย HIV ไม่สามารถเข้าถึงยาได้ง่าย หรือต้องจ่ายในราคาสูงขึ้น ท้ายที่สุดหากผู้ป่วยไม่ได้รับยาอย่างต่อเนื่อง จะมีผลต่อประสิทธิภาพการรักษาและเสี่ยงที่จะเสียชีวิตได้

การเจรจาการค้าเสรี ‘FTA ไทย-อียู’ ที่กำลังมีความพยายามผลักดันระหว่างประเทศคู่ค้าต่างๆ ในเวลานี้ หากมองที่ฉากหน้า ดูเหมือนว่าจะนำมาซึ่งความสัมพันธ์ทางการค้าและความร่วมมือด้านเศรษฐกิจที่คาดว่าจะช่วยกระตุ้นการเติบโตของตัวเลข GDP ให้กระเตื้องขึ้นได้

ทว่า ใต้โต๊ะเจรจา FTA ไทย-อียู กลับแฝงไปด้วยเงื่อนไขข้อต่อรองที่อาจทำให้ประเทศไทยตกเป็นฝ่ายเสียประโยชน์ โดยเฉพาะผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อชีวิตของผู้ป่วยโรคเรื้อรังและผู้ติดเชื้อ HIV อันเกิดจากการผูกขาดสิทธิบัตรยาของบริษัทข้ามชาติที่เข้ามาแสวงหากำไรจากการค้ายาและเวชภัณฑ์

รายงานจากกระทรวงสาธารณสุข ถึงสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส HIV ปี 2568 มียอดผู้ติดเชื้อสะสม 547,556 คน ผู้ติดเชื้อรายใหม่ 13,357 คน ซึ่งเป็นตัวเลขที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ได้กำหนดงบประมาณจัดหายาต้านไวรัส HIV ประจำปี 2569 อยู่ที่ 2,719 ล้านบาท

สิ่งที่จะเกิดขึ้นหากการเจรจา FTA ไทย-อียู บรรลุผล จะทำให้บริษัทข้ามชาติมีโอกาสเข้ามาผูกขาดสิทธิบัตรยาเกินกว่า 20 ปี ส่งผลให้ราคายาแพงขึ้น ผู้ป่วย HIV ไม่สามารถเข้าถึงยาได้ง่าย หรือต้องจ่ายในราคาสูงขึ้น ท้ายที่สุดหากผู้ป่วยไม่ได้รับยาอย่างต่อเนื่อง จะมีผลต่อประสิทธิภาพการรักษาและเสี่ยงที่จะเสียชีวิตได้

ียู #ยาแพง #สิทธิบัตรยา #ผู้ติดเชื้อHIV

30/09/2026

“ความมั่นคงทางยา คือความมั่นคงของมนุษย์ เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ไม่ควรถูกละเมิด โดยเฉพาะในการเจรจา FTA ไทย-อียู ที่กำลังจะเกิดขึ้น”

ความเสี่ยงจากราคายาที่แพงขึ้น กับภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพของประชาชนที่สูงขึ้น และความเสี่ยงจากการถูกเรียกเก็บค่ายาแบบการร่วมจ่าย มีโอกาสเกิดขึ้นได้หากมีการลงนามในข้อตกลงเขตการค้าเสรี FTA ไทย-อียู ด้วยเหตุนี้ พญ.ชุตินาถ จึงชี้ให้เห็นว่า การลงนาม FTA ไทย-อียู ที่พ่วงด้วยความตกลงทริปส์พลัส ไม่ต่างอะไรกับการที่รัฐไทยนำสุขภาพของประชาชนไปเป็นตัวประกันในการต่อรองภายใต้กลไกตลาดเสรี

“สุขภาพไม่ใช่สินค้าที่จะนำไปต่อรองภายใต้กลไกตลาด หากสุขภาพกลายเป็นสินค้าที่ถูกนำไปแลกกับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจระยะสั้น ชีวิตประชาชนย่อมตกอยู่ในความเสี่ยงอย่างถึงที่สุด” พญ.ชุตินาถ ยืนกรานถึงหลักการปกป้องสุขภาพประชาชนต้องอยู่เหนือผลประโยชน์ทางการค้า

https://waymagazine.org/fta-thai-eu-on-medicine-and-healthcare/

30/09/2026

เมื่อวานนี้ที่ภูเก็ต เครือข่ายภาคประชาชนไทยรวมตัวกันบริเวณฝั่งตรงข้ามโรงแรม ซึ่งเป็นสถานที่จัดการเจรจาความตกลงการค้าเสรี (FTA) ไทย–สหภาพยุโรป ขณะที่ภายในห้องเจรจา สหภาพยุโรปยังคงผลักดันข้อเรียกร้องที่จะทำให้การผูกขาดยายาวนานออกไปอีก

ปัจจุบันบริษัทยาได้รับสิทธิบัตรเป็นเวลา 20 ปี และในช่วงที่ยายังอยู่ภายใต้สิทธิบัตร ผู้ทรงสิทธิมีอำนาจเหนือตลาดในการกำหนดราคาได้มาก ในการเจรจา FTA ครั้งนี้ สหภาพยุโรปต้องการให้ขยายระยะเวลาการผูกขาดออกไปอีก ผ่านการให้ใบรับรองการคุ้มครองเพิ่มเติม (Supplementary Protection Certificates: SPCs)

ทุกปีที่การผูกขาดยืดออกไป หมายถึงราคายาที่ยังแพงต่อไป และยาชื่อสามัญที่ราคาถูกกว่ายังไม่สามารถเข้าสู่ตลาดได้ ส่งผลให้ค่าใช้จ่ายสำหรับยาที่ช่วยชีวิตเพิ่มสูงขึ้น และเบียดบังงบประมาณจากบริการสาธารณสุขด้านอื่น ๆ ที่มีอยู่อย่างจำกัด ซึ่งมีความสำคัญต่อความยั่งยืนของระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของประเทศไทย

การศึกษาในปี 2568 ประเมินว่า ข้อเรียกร้องด้านทรัพย์สินทางปัญญาของสหภาพยุโรปอาจทำให้การแข่งขันจากยาชื่อสามัญล่าช้าออกไปได้สูงสุดถึง 11 ปี และอาจทำให้ประเทศไทยมีค่าใช้จ่ายด้านยาเพิ่มขึ้นประมาณ 23.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในช่วง 20 ปี.

แคมเปญ Make Medicines Affordable ขอร่วมยืนหยัดเคียงข้างภาคประชาสังคมไทย

หากคุณอาศัยอยู่ในสหภาพยุโรป ขอให้ถามสมาชิกรัฐสภายุโรป (MEP) ที่เป็นตัวแทนของคุณว่า พวกเขามีจุดยืนอย่างไรต่อข้อเรียกร้อง TRIPS-plus ใน FTA ไทย–สหภาพยุโรป โดยเฉพาะหากพวกเขาเป็นสมาชิกคณะกรรมาธิการการค้าระหว่างประเทศของรัฐสภายุโรป (INTA)

ทุกวันที่การผูกขาดยืดออกไป อาจหมายถึงชีวิตของผู้คนที่ต้องสูญเสีย




https://www.facebook.com/photo?fbid=1550535770450526&set=a.632417915595654

Yesterday in Phuket, Thai communities gathered across the road from the hotel where the Thailand-EU Free Trade Agreement is being negotiated. Inside, the EU is still pressing for longer monopolies on medicines.

Pharmaceutical companies already receive a patent term of 20 years, during which they can set prices as they choose. Through supplementary protection certificates (SPCs), the EU wants those monopolies extended even further.

Every extra year keeps prices high and cheaper generics off the market. It raises spending on life-saving medicines and pulls limited resources away from the other services that sustain Thailand’s universal health coverage scheme.

A 2025 study by Thailand's FDA and National Health Commission Office estimated that the EU’s intellectual property proposals could delay generic competition by up to 11 years and add approximately US$23.2 billion to Thailand’s pharmaceutical spending over 20 years.

The Make Medicines Affordable campaign stands with Thai civil society.

If you live in the EU, ask your MEP where they stand on TRIPS-plus in the Thailand FTA, especially if they sit on the European Parliament’s trade committee (INTA).

Every extra day of monopoly can cost lives.

29/09/2026