“ Tre Trúc Xuân Lai “ tiền thân là HTX Mây tre đan xuất khẩu Xuân Lai chuyên sản xuất các sản phẩm từ tre, trúc, nứa, luồng và một số lâm sản phụ khác để làm ra các sản phẩm trang trí nội thất gia đình, văn phòng,nhà hàng, khách sạn, khu resort theo kiểu truyền thống.
Khởi sự xây dựng và phát triển của Tre Trúc Xuân Lai là anh Lê Đình Hiệp - hiện là giám đốc Sản xuất - là người sinh ra và lớn lên tại thôn Xuân Lai, xã Xuân Lai. Vốn là người yêu lao động, yêu nghề sản xuất đồ thủ công truyền thống của làng nghề, làm sao để mở rộng thị trường hoạt động, đưa sản phẩm thủ công truyền thống mây tre đan đến với nhiều người tiêu dùng ở khắp mọi nơi, không những trong nước mà còn cần phải đưa ra tiêu thụ ở thị trường nước ngoài, để vừa tăng thu nhập, cải thiện điều kiện sống của gia đình, vừa xây dựng làng nghề Xuân Lai phát triển mạnh mẽ, xứng đáng với tiềm năng và truyền thống của làng nghề.
Từ những năm 1985 -1990 trở về trước, sản phẩm của làng nghề Xuân Lai chủ yếu là sản xuất thang, sào, cần câu, trường kỷ, giường, bàn ghế, khung nhà bằng tre, trúc, nứa có giá trị thấp, mẫu mã sản phẩm không đa dạng, thu hút ít lao động tham gia, các hộ trong làng vẫn chủ yếu sống bằng phát triển trồng trọt, chăn nuôi, một phần thu nhập từ nghề thủ công truyền thống của làng.
Trước nguy cơ làng nghề có thể bị mai một, anh tôi rất trăn trở và ngày đêm suy nghĩ tìm cách phát triển mới cho làng nghề. Anh Tôi nhận thấy nhu cầu thị trường về các sản phẩm thủ công gia dụng như thang, sào, cần câu, ... đang ngày càng bị thu hẹp, giá trị sản xuất không cao, trong khi nhu cầu về các mặt hàng trang trí nội ngoại thất bằng mây, tre, trúc, nứa, ... lại đang tăng nhanh, nhất là những sản phẩm như giường tủ, trường kỷ, bàn ghế, tranh tre, ... có chất lợng cao., mẫu mã đẹp, hình thức phong phú, đa dạng. Đây chính là hướng cần phát triển của làng nghề Xuân Lai trong thời gian tới. Anh Tôi đã dày công nghiên cứu tâm lý khách hàng, tìm hiểu thị trường, cả thị trường cung cấp nguyên vật liệu để sản xuất sản phẩm và thị trường tiêu thụ sản phẩm. Vì muốn có chất lợng tốt, mẫu mã đẹp, hình thức phong phú, đa dạng, giá thành rẻ, phù hợp với khả năng và thị hiếu của khách hàng thì yêu cầu về nguyên vật liệu là rất quan trọng. Vì vậy, ngay từ năm 2008 Anh đã đi đến tận các rừng khai thác nguyên vật liệu tre, trúc, nứa, luồng, ... để tìm hiểu quá trình sinh trưởng, phát triển của những loại cây này, nguyên vật liệu nào có đặc tính tốt, muốn chọn mua để sản xuất thì chọn vào thời gian nào cho phù hợp ... Để thực tế hơn, Anh trực tiếp tham gia sản xuất trồng và chăm sóc rừng tại những nơi này, vừa làm vừa nghiên cứu, học hỏi. Trải qua gần 10 năm, từng sống qua các tỉnh Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn, anh quyết định trở về lập nghiệp ngay tại quê nhà, thoả mãn niềm đam mê bấy lâu nay. Lúc này anh đã có kiến thức kha khá về các loại nguyên vật liệu, quy trình sản xuất sản phẩm thủ công nghiệp truyền thống của làng.
Việc đầu tiên là tạo vốn để mua sắm trang thiết bị, đầu tư xây dựng nhà xưởng, thuê thợ sản xuất, tôi đã huy động toàn bộ vốn của gia đình, vay mượn của anh em, bạn bè, họ hàng được 30 triệu đồng và đầu tư hết vào sản xuất, thành lập tổ sản xuất riêng của tôi. Sản phẩm ban đầu vẫn là các sản phẩm thủ công truyền thống như giường, tủ, bàn, ghế, ... nhưng đã có sức mạnh cạnh tranh hơn do cơ sở của anh mua được nguyên liệu có chất lượng tốt, giá rẻ, sản ph có mẫu mã đa dạng, phong phú, vừa kết hợp nét truyền thống, dân dã lại vừa có nét duyên dáng, lịch sự và hiện đại, phù hợp cho cả người tiêu dùng ở nơi sang trọng như khách sạn, nhà hàng và cả những người dân khác. Vì vậy, sản phẩm của cơ sở sản xuất đã có tượng với khách hàng, nhiều khách hàng đã tìm đến và đặt mua. Sau 3 năm hoạt động, khách hàng của cơ sở đã nhiều, trong đó có cả khách hàng nước ngoài, nhu cầu về vốn, mặt bằng sản xuất, nhân công ngày càng lớn, anh tôi đã phải thuê thêm 7 điểm sản xuất, 6 lao động có trình độ kỹ thuật cao về sản xuất, đâù tư sắm vật tư, trang thiết bị, máy móc để tăng năng suất, hiệu quả sản xuất cao hơn.
Hiện nay cơ sở Anh đã có 10 điểm sản xuất với tổng diện tích sử dụng là 2.500 m2, 42 lao động chính có tay nghề cao và 18 lao động phụ tại các hộ sản xuất nhỏ, sản phẩm do cơ sở sản xuất đã có mặt ở một số thị trường nước ngoài như Nhật Bản, Mỹ, EU, trong đó chủ yếu là thị trường EU, thị trường trong nước là Hà nội, Quảng ninh, Hải dương, Điện biên ...
Để đáp ứng nhu cầu giao dịch kinh doanh ngày càng mở rộng, thực hiện chính sách của nhà nước về khuyến khích phát triển mọi thành phần kinh tế, trong đó khu vực kinh tế tư nhân, kinh tế ngoài quốc doanh rất được quan tâm, ưu tiên đầu tư phát triển, sau khi tìm hiểu chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước, nhận thấy hình thức quản lý kinh tế của cơ sở theo mô hình tổ chức hợp tác xã là phù hợp. Vì vậy, trên cơ sở nhu cầu của các thành viên, Anh đã làm đơn đề nghị thành lập hợp tác xã. Tháng 02/2010 cơ sở sản xuất của anh được UBND huyện ra quyết dịnh thành lập hợp tác xã với tên gọi hợp tác xãmây tre đan xuất khẩu Xuân Lai và ngày 01/07/2010 được chuyển đổi thành Tre Trúc Xuân Lai - mang tên của làng nghề truyền thống Xuân Lai với các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ mây, tre, trúc, nứa.
