29/04/2026
Një shkrim plot vlerë i inxhinier FATMIR BRAZHDA. Ai është njohës i mirë i resurseve të parkut të Shebenikut.
1- Hedh ide për zhvillimin e qëndrueshëm të zonës.
2- Shfrytezimin e pasurive pa dëmtuar natyrën
3- Përfshirjen e komuniteteve lokale si partnerë prioritarë në zhvillim.
3- Nxit rikthimin e banoreve të larguar të zonës
Shkrimi është botuar në gazeten e shoqates Stebleva .
Le të sherbeje si thirrje për institucionet , banorët.
Ju ftoj ta lexoni sipas dëshirës.
Publikimi është bërë me lejen e autorit. xh h.
Stebleva, Qarrishta dhe Rrajca në qendër të zhvillimit të qëndrueshëm të turzimit malorë
Në lindje të Shqipërisë, përgjatë kufirit me Maqedoninë e Veriut, shtrihet një nga zonat më të pasura dhe më premtuese për zhvillimin e turizmit të qëndrueshëm. Stebleva, Qarrishta dhe Rrajca, së bashku me Hotolishtin, Dorëzin, Librazhd Katundin, Letmin etj., përbëjnë një territor të veçantë ku natyra, tradita dhe komuniteti krijojnë një potencial të rrallë.
Të vendosura brenda dhe përreth Parku Kombëtar Shebenik, këto fshatra përfaqësojnë një mundësi reale për të ndërtuar një model zhvillimi që respekton natyrën dhe fuqizon komunitetin lokal.
Vlera që tejkalojnë kufijtë lokalë
Zona ku ndodhen këto fshatra është ndër më të pasurat në Shqipëri për biodiversitet. Pyjet e lashta të ahut në Rrajcë, pjesë e trashëgimisë së UNESCO, janë një vlerë me rëndësi europiane dhe globale.
Këto ekosisteme, së bashku me liqenet akullnajore dhe peizazhet alpine të Shebenikut, krijojnë një bazë të fortë për zhvillimin e:
- ekoturizmit
- turizmit natyror dhe shkencor
- aktiviteteve rekreative në natyrë
- agro-kulturë dhe pastoralizim
Komuniteti si partner në zhvillim
Një nga asetet më të rëndësishme të kësaj zone është vetë komuniteti. Për breza me radhë, banorët kanë menaxhuar burimet natyrore në mënyrë të qëndrueshme, duke ruajtur ekuilibrin mes përdorimit dhe mbrojtjes.
Kjo përvojë përbën një bazë të vlefshme për zhvillimin e:
- agro-turizmit dhe eko-turizmin
- turizmit kulturor
- eksperiencave autentike për vizitorët
Përfshirja aktive e komunitetit lokal në çdo iniciativë zhvillimi është një element kyç për sukses afatgjatë.
Paketa e Maleve , një hap drejt zhvillimit të integruar
Nismat e fundit për zhvillimin e zonave malore, përfshirë të ashtuquajturën “Paketa e Maleve”, përfaqësojnë një mundësi të rëndësishme për të nxitur investimet dhe për të përmirësuar cilësinë e jetës në këto territore.
Në këtë kuadër, është me rëndësi që proceset e zhvillimit të ndërtohen mbi disa parime thelbësore:
👉 Respektimi i praktikave tradicionale të përdorimit të tokës dhe pyjeve
👉 Përfshirja dhe fuqizimi i komunitetit lokal si partner kryesor
👉 Ruajtja e integritetit ekologjik të zonës
Një qasje që merr në konsideratë këto elemente do të ndihmojë që zhvillimi të jetë jo vetëm ekonomikisht i suksesshëm, por edhe socialisht i drejtë dhe mjedisorisht i qëndrueshëm.
Një qasje e balancuar për të ardhmen
Në funksion të këtij vizioni, mund të konsiderohet si një praktikë e mirë që pyjet dhe tokat përreth fshatrave, të përdorura tradicionalisht nga komunitetet, të trajtohen me prioritet në skemat e menaxhimit dhe përfitimit lokal.
Mendimi im, por edhe i aktorëve të tjerë vendorë, është që këto pyje dhe kullota t’u kalojnë në pronësi komuniteteve sipas kufijve tradicionalë që fiset apo familjet kanë me njëri-tjetrin. Ata e dinë vetë se si mund t’i trajtojnë apo zhvillojnë pronat e tyre, duke respektuar edhe ligjet e shtetit.
Prandaj, prona duhet të shkojë aty ku e ka vendin dhe jo të keqpërdoret nga aventurierë biznesi, sepse natyrshëm do të lindin konflikte midis palëve.
Kjo nuk përjashton investimet; përkundrazi, krijon një bazë më të fortë bashkëpunimi midis:
- komunitetit
- institucioneve
- investitorëve të përgjegjshëm
Duke siguruar që zhvillimi të sjellë përfitime të drejtpërdrejta për banorët dhe të ruajë vlerat që e bëjnë këtë zonë unike.
Falë kushteve natyrore, kjo zonë ka potencial për turizëm gjatë gjithë vitit, nga ecjet malore dhe eksplorimi i natyrës në verë, deri te aktivitetet dimërore në muajt e ftohtë.
Stebleva, Qarrishta, Rrajca, Hotolishti, Dorëzi, Librazhd Katundi, Letmi etj., përfaqësojnë një nga mundësitë më të mira për të ndërtuar një model zhvillimi të qëndrueshëm në Shqipëri.
Duke kombinuar:
- mbrojtjen e natyrës
- respektin për traditën
dhe përfshirjen e komunitetit kjo zonë mund të shndërrohet në një shembull pozitiv për zhvillimin e zonave malore në të gjithë vendin, duke respektuar të drejtat e komunitetit dhe duke mbështetur fuqizimin e ekonomisë lokale dhe rurale.
