29/07/2022
🛡️ Na płaskowyżu Szumen, otoczona stromymi wąwozami, w których przez cały rok płyną strumienie, z trzech stron naturalnie niedostępna, ok. 3 km od centrum dzisiejszego miasta Szumen znajduje się twierdza Szumen, znana również w mieście jako Stare Miasto - jeden z najbardziej znanych zabytków Bułgarii i regionu Szumen.
🛡️ Miejsce miało strategiczne znaczenie, gdyż znajdowało się na skrzyżowaniu szlaków łączących wybrzeże Dunaju (w pobliżu Silistry) z Adrianopolem i Konstantynopolem oraz północne wybrzeże Morza Czarnego z zachodnimi ziemiami Bułgarii.
🛡️ Twierdza została prawdopodobnie zbudowana jeszcze przez Traków, a ukończona i odrestaurowana przez Rzymian, Bizantyjczyków i Bułgarów.
🛡️ Pierwsza fortyfikacja w tym miejscu została zbudowana prawdopodobnie 3200 lat temu, co czyni ją jedną z najstarszych w Bułgarii.
🛡️ Pierwsze wzmianki o położonej w tym miejscu osadzie, która nie była pierwotnie ufortyfikowana pochodzą z XII wieku p.n.e. Założyli ją Trakowie, prawdopodobnie z plemienia Getów. Twierdza Szumen jest zatem rówieśnikiem Troi Priama.
🛡️ Uważa się, że około V wieku p.n.e. zbudowano mur twierdzy, który niestety nie zachował się do dziś.
🛡️ Kilkakrotnie podbijana i niszczona, odradzała się do nowego życia i przetrwała do 1444 roku. Do XV wieku za murami twierdzy znajdowało się miasto Szumen. Były tu budynki mieszkalne i obiekty wojskowe. Rozbudowywana przez kolejne lata miała 28 wież, trzy bramy i wiele cerkwi.
🛡️ Po przybyciu chana Asparucha wraz z armią w latach 680-681, teren twierdzy wszedł w granice utworzonego przez niego Pierwszego Państwa Bułgarskiego (681 - 1018 r.), a fortyfikacje odegrały ważną rolę militarną ze względu na bliskość ówczesnych stolic Bułgarii - Pliski i Presławia.
🛡️ W tym okresie również, a dokładniej w 1153 r. miasto zostało po raz pierwszy wymienione pod nazwą Simeonis (Szimeonis), po królu Symeonie Wielkim. Prawdopodobnie stało się to podstawą dzisiejszej nazwy miasta Szumen.
🛡️ Pod koniec XII wieku, po powstaniu Asenowców, rozpoczął się okres Drugiego Państwa Bułgarskiego (1185 – 1396r.). To także czas największego rozkwitu twierdzy. W tym czasie stolica Bułgarii znajduje się w Wielkim Tyrnowie i w okolicy potrzeba silnego ośrodka gospodarczego i kulturalnego. Tę rolę zaczyna odgrywać twierdza Szumen.
🛡️ Ma ona już teraz nie tylko znaczenie militarne. Szumen staje się jednym z najbardziej rozwiniętych miast średniowiecznej Bułgarii, zarówno pod względem gospodarczym, jak i kulturalnym.
🛡️ O wysokim rozwoju handlu świadczy fakt, że za panowania Iwana Aleksandra działała tu mennica. O znaczeniu miasta świadczy zaś wizyta cara Iwana Szyszmana.
🛡️ W 1388 r., podczas kampanii wielkiego wezyra Alego Paszy przeciwko północno-wschodniej Bułgarii, twierdza Szumen po długotrwałym oblężeniu została zdobyta przez wojska osmańskie.
🛡️ Koniec i upadek twierdzy nastąpił jednak w 1444 roku. Podczas ostatniej krucjaty, po kilkudniowym oblężeniu i zaciekłym oporze niewielkiego garnizonu osmańskiego, twierdza Szumen została zdobyta przez wojska króla Władysława III Jagiełły i na zawsze już pozostała opuszczona.
🛡️ Po przemarszu wojsk Władysława Warneńczyka Turcy zniszczyli twierdzę, wykorzystując materiał do budowy wielkich budowli w mieście – łaźni, meczetów, wielkiego sklepu Bezistena, wieży zegarowej z fontanną (1740 r.) i meczetu Tombuł.
🛡️ Pozostałości twierdzy są prawdopodobnie jednymi z najlepiej zbadanych starożytnych pozostałości w Bułgarii.
🛡️ Badania archeologiczne dostarczyły bogatych informacji o życiu militarnym, kulturalnym i gospodarczym dawnych czasów. Znaleziono pozostałości 12 cerkwi, wczesnobizantyjską łaźnię, ceramikę, naczynia, różne ozdoby (kolczyki, bransolety, pierścionki), liczne przedmioty kultu chrześcijańskiego (krzyże, naczynia kościelne) i monety.
🛡️ W związku z obchodami 1300. rocznicy powstania I Państwa Bułgarskiego twierdza została częściowo odrestaurowana. Dziś twierdza Szumen jest udostępniona do zwiedzania i jest popularną atrakcją turystyczną. Pracuje jako muzeum pod gołym niebem i jest jedną ze 100 narodowych atrakcji turystycznych.
🛡️ Oprócz ciekawej i wielowiekowej historii, z pewnością zrobi na Tobie wrażenie jej wielkość oraz roztaczający się stąd przepiękny widok na miasto Szumen i Park Przyrodniczy Szumenski Płaskowyż (Szumensko płato), zwłaszcza z odrestaurowanej wieży twierdzy.
🛡️ W oddali widać jeszcze dwa zabytki Szumen - meczet Tombul i wieżę zegarową.
🛡️ Meczet Tombuł jest największym meczetem w Bułgarii i jednym z największych na Bałkanach. Wybudowany w 1744 roku, składa się z budynku głównego (sali modlitewnej), dziedzińca oraz szkoły/medresy.
🛡️ Wieża zegarowa w Szumen jest jedną z najstarszych wież zegarowych w Bułgarii z XVIII wieku. U jej podstawy znajduje się wbudowane, bogato zdobione źródełko (czeszma – ujęcie wody) – odwieczny symbol czasu, bo „woda jest najbardziej żywa ze wszystkiego”.
🛡️ Nad nim jest marmurowa płyta z napisem w języku turecko – osmańskim i wskazaną datą budowy 1740 r. Mechanizm zegarowy wykonany jest ręcznie. Nie ma tarczy zegarowej. Są dwa dzwony. Zegar odmierza godzinę, bijąc co 15 minut w dzwony.
🛡️ Ponieważ niemal w tym samym czasie na przeciwległym brzegu rzeki Porojna zbudowano meczet Tombuł (Tombuł Dżamija), ze względu na zegar czasami nazywano go Saat Dżamisi.
🛡️ W mieście jest jeszcze jedno ciekawe źródełko – Kurszun (tł. nabój) czeszma z 1774 roku, która pokryta jest ołowianymi płytkami. Według legendy sułtan ogłosił, że należy powstrzymać wojny i rozlew krwi i nakazał przetopić kule i z uzyskanego ołowiu wykonać płytki do pokrycia dachu nad źródełkiem.
🛡️ Oczywiście trzeba też zobaczyć górujący nad miastem widoczny w promieni 30 km, znajdujący się w najwyższej części płaskowyżu pomnik Twórców Państwa Bułgarskiego, znany też jako „1300 lat Bułgarii”, ale o nim już pisaliśmy.
🛡️ A jak dokuczy Ci pragnienie, to pamiętaj, że z Szumen pochodzi szumensko piwo. W 1882 roku powstał w mieście pierwszy w Bułgarii browar – „Szumenskie Piwo”.
🛡️ W okolicy jest też sporo atrakcji – Pliska, Presław, Madara, ale o tym innym razem.
🛡️Przypominamy, że Szumen jest w programie wycieczki „Śladami króla Władysława Warneńczyka w Bułgarii”.
🛡️ A my serdecznie zapraszamy do Warny 4 sierpnia, aby zaznaczyć licznie polską obecność w obchodach ku czci Władysława Warneńczyka.
fot. Krasimir Krumov
