Shio's Stonehouse

08/05/2026

🏔️“შენამ ვინ გკითხავს დიაცო,
თოფისასა და ხმლისასა?
შენ უნდა ეჯდე აკავანს,
ან უნდა ქსოვდე წინდასა!
სტუმარ უნდაურ დიაცი,
ქაჩუს მთაზედამც დარჩება,
ხელსჯოხით ზურგზე აკავან,
მშველელიმც ნურვინ დახვდება!
ფიქრმა დაღალა ვაჟკაცი,
დაღალა, დაბლა დახარა.
"შენ რა ხარ, ჩემო ძვირფასო” –
ფიქრმა სალი კლდეც დაღარა,
დაღარა დაანაოჭა,
ზედ ყოილ აღარ ახარა!
ხანში შესულო მეცხვარევ,
შენ ისევ გიმღერს გულიო!
ხანში შესულო მეცხვარევ,
შენ ისევ გიმღერს გულიო!
მაშ დავიჯერო არა გაქვს
ბალღობა დაკარგულიო?
მაშ დავიჯერო არა გაქვს
ბალღობა დაკარგულიო? “

გარმონი: ლელა თათარაიძე
📸ჩაგოშვილების საოჯახო ალბომიდან #თუშეთი

09/04/2026

სულ ცოტა დარჩა! ⛰️❤️‍🔥

06/04/2026

ჰეღო
“ციხე ჰკუთნებია ცნობილ გმირს ზურაბს. სოფ. ჰეღო მაღალ მთის წვერზეა ნაგები, რომელიც დღეს უკაცრიელია და პარტახი. მაღლა აწვეტილი ზურაბის ეს მიუდგომელი, და მაგარი ციხე დღესაც ამაყად გასცქერის ლაროვანისა და ჭონთიოს ბუმბერაზ არეს.
ციხის გმირულ ეპოპეას თუში მეცხვარე ლექსად
ასე მოგვითხრობს:

-–გვიამბე, ელიზბარაო რა ამბავ მოხდა ჰეღოსა?
როგორ დაეცნენ ლეკები ზურაბის ციხე-ეზოსა?
–-არ მინდა,ძველი დარდები, რომ გულში აიწეროსა,
მე რა უნდა გთქვა, კაცობა მიქელმა დაიკვეხოსა,
ჩემ ფერეების სიცოცხლე სამარემ დაილეკოსა,
ვერ შევძლე იმის მხრის ჭერა, ვერ მოვკვდი, სული მეტკბილა,
თავის აღება არ მწადის. ვეღარ გავშლილვარ წელშია,
მიქელის ომი და ქცევა ნეტავი თვალით გეხილა.
–-ის რისთვის გესირცხვილება, რაიც არ არის სირცხვილი,
ჩვენც ვიცით, აგრე გავიგეთ ამბავი კილო კავადა.
არც ერთი დაგმო, ღმერთმანი, არ ვინ მოგვიხსენ ავადა,
გენუკავთ ომისა აბავი ახლა გვიაბობს თავადა,
– დიდი მოვიდა მტრის ჯარი, გარს შემოგვერტყა ღობედა,
შვიდ დღე-ღამე ომი გვქონდა, ვიგერიეთა თოფითა,
დიაცნი წამალს გვირწყავდენ, ქების ღირსია წორედა,
მერვე დღეს ტყვია წამალი გასწყდა გათავდა, სრულადა,
ბედმა გვიმუხლდა ტიალმა, გავცუდით გავირიყენით,
მოდგა დღა მოდგა მტრის ჯარი, ციხეს მოერტყა ლიბოსა,
რჩებოდა ჩვენი ქალ-ციხე გულხადარასა და დიდოსა.
ცეცხლად გადიქცა მიქელი, მარტო. ოზრავდა-კვნესოდა:
„უნდა ცოლ-შვილით მტერს დავრჩეთ სირცხვილი კისრით ვზიდოთა,
"მას მერმე ტანზე აბჯარი როგორღა დავიკიდოთა?””
თოფისა სროლისაგანა ლოყვაი მხართა ეკიდა,
თოფის ნაცემი წამლითა თვალითა აღარ უჩანდა.
„ვაი დედასა მტრისასა ისევ მე დავხოცთ ცოლშვილთა.“
ესა სთქვა, ხმალზე ხელ გაკრა, თავები დასჭრა წამზედა,
მიქელამ ზურაბის შვილმა სულეთი წაიხდინაო,
თითონვე დასცა ცოლ-შვილი, უფალს წინ წაუდგებაო.
მტერს მიეგება ციხის კარს, მეც იმას მივყევ კვალზედა,
გაუხტა ხმალ მოღირებით ფრანგულმა გაიცინაო,
თორმეტი მოკლა ციხის კარს ერთურთზე დააწვინაო,
ვეფხს დააცვდა კლანჭები, მიქელმაც დაიძინაო.
პეღოს ატირდენ ქალები: ვა რა მტრებ შეგვაწუხაო,
“ სტრუმულად მოგვიდიანო, ძალად შინ შემოდიანო,
გაგზავნილი მეცნეებისა” ხმა-ჭკვა არსადა არიო,

რაღა დროს მიშველებაო, მტერმა აიკლო სოფელი.
ჰეღოს ძირს შემოხვივოდა სამციხელების თოფები,
ლაროვანს ჩამოდგებოდა ლეგ-ლუგა ფშავლის შვილები,
ქვახიდში ჩამოვიდოდენ ჭრელ-ჭრულა ხევსურთ შვილები,
შეეწივნიან ჩხათანას, ცისას ჰგავს ჩამოტეხვასა,
ქვახიდის ჭალას გამოდის ბახაის თოფის ჩქამიო,
გასჭირებოდა ბახასა აღარ ატყვია ფშავლობა,
დააბრუნიან ტყვეები თვალცრემლიანი ქალები.

საბა ითიურიძე, სოფ. გირევი 1931 წ.”

სერგი მაკალათია-თუშეთი
#1931 #მაკალათია #ჰეღო ⛰❤️❤️❤️ ☀️ 🍀🌿☘️🌱 🏕

03/04/2026

🙈 წინა პოსტზე-მარტივიაო და აბა, ამ ადგილს თუ გამოიცნობთ? 🐑
————————————————
“🐑 თუშური ცხვარი მომთაბარეა, ზამთრობით აქაური ცხვარი შირაქშია, რომელიც ალვანიდან 150 კილომეტრითაა დაშორებული.

🔸შირაქი იყოფა ბარად და მთად ან დიდ შირაქად, რომელიც მდებარეობს მდინარე იორისა და ალაზნის ნაპირას, პირველ ოქტომბრიდან თუშების ცხვარი შირაქში შედის. ცხვარი აქ ჯერ მაღლობზე სძოვს და “ზამთარში კი დაბლობზე ჩამოჰყავთ. ქვემოდ ზამთრის „ბინებია აგებული, სადაც მეცხვარეები თავიანთი ბარგით დგებიან. ცხვრის ფარისათვის ბაკებია გამართული და თითოეულ ცხვარზე ზამთრის განმავლობაში 50 კაპიკს იხდიან. ცხვარი ოქტომბერში მაკდება და 24 თებერვლიდან 7 მარტამდე დოლის თავია, თუშური ცხვარი წელიწადში ჩვეულებრივად ერთ ბატკანს იგებს, ორს იშვიათად. სადოლედ გამზადებულ ცხვარს ათავსებენ ბაკებში, სადაც უფრო მყუდროა და თბილი. დოლის დროს გამოცდილი მეცხვარე
ბებიაობასაც ეწევა, იგი სხვადასვა მანუპულიაციებით სცდილობს ცხვარს მშობიარობა შეუმსუბუქოს. ბატკანი სწოვს ორ თვეს.
ბატკანს მეცხვარე თავის სერს (ნიშანს) ადებს, რომლის მიხედვით მეცხვარეები თავიანთ ცხვრებს არჩევენ. სერს ჩვეულებრივად ყურზე
უკეთებენ და ამ მიზნით ყურის ნაპირს ამოსჭრიან.

🔸15 აპრილიდან თუშების ცხვარი შირაქიდან დაიძვრის და პირველ მაისს შირაქის ველი იცლება. ამავე დროს იწყება ცხვრის
პარსვა. ცხვარს შირაქშიც კრეჭენ მაგრამ უფრო მომეტებულად ალვანში იპარსება, სადაც მატყლსაც იქვე ინახავენ და აქედანვე შეუდგებიან მთის ასვლის სამზადისს. ალვანიდან წოვა თუშები ცხვრის ფარას ტბათანა-ალაზნის თავისაკენ ერეკებიან, ქვემო ალვანის თუშები კი ნაქერალ-დიდგვერდის იალაღებით გადადიან მთათუშეთის
საძოვრებზე. იალაღებზე გამართულია ბინები, რომლის მახლობლად ცხვარი დგება. 25 მაისიდან მეცხვარეები აქ ცხვრის წველის სამზადისს შეუდგებიან.

🔸მეწველ ცხვარს ცალკე აძოვებენ ბინის მახლობლად და მოსაწველად ყოველ საღამოს ბინაში მოერეკებიან. აქაური ცხვარი ორ თვემდე
იწველის და თითეული ცხვარი დღეში ნახევარ ლიტრა რძეს იძლევა.

🔸ცხვრის ბინა სიპი ქვისგან არის ნაგები, დაბალი, ბნელი და ნესტიანია, შიგ გამართულია გრძელი და განიერი ლასტის ტახტი, რომელზედაც არყის ტოტებია დაგებული. ბინაში ინახავენ ხელსაწყო
იარაღებს, ბარგს, სურსათს და სხვა. ბინაში ცხოვრობენ მეცხვარეები და სარქალი, რომლებიც ცხვარსა სწველიან და ყველს აკეთებენ. მწყემსები კი ცხვარს მინდვრად უდგანან და ბინაში სურსათისა და მარილის მისაღებად მოდიან. მარილი ცხვარსა და ყველს ბევრი უნდება. მარილს ცხვარს კვირაში ერთხელ აჭმევენ, რომ ის გამაგრდეს, და მა დაზე იყოს, მარილს მეცხვარეები ხელით ნაყავენ სიპ ქვებზე და შემდეგ ფარას აქაიქ დაუყრიან და ცხვარიც მას ლოკავს. მარილი მთა-თუშეთში ძნელი საშოვარია, მას „ცხენებით ბარიდან ეზიდე-
ბიან. (ცხვარსა და მეცხვარის ბინას ძაღლები სდარაჯობენ. ცხვარში რამდენიმე გაწვრთნილი ცხვრის ძაღლია: ძაბე, ტუბალა, ჯაბო, ალიხან, ოსმალა, დათვია, ბორძა, ალმასა, ტოტია, ბოთვერა, საღარა, მურია, ალია, ბროლია, ყორანა, ბასარა და სხვა. ამ ძაღლებს მეცხვარეები მთაში ქუმლიან შრატით კეებავენ. კარგი ძაღლი აქ რამდენიმე ცხვრად ფასობს.

🔸ცხვარს სწველიან დილით. მეწველ ცხვრებს შერეკავენ ბაკში, რომელიც წნელის ღობითაა შემოზღუდული და მეცხვარეები ხელში
ხის კასრებით მოწველას შეუდგებიან ცხვარს უკანიდან სწველიან ცურზე ხელის მოქერით. რძით სავსე კასრებს კოდში ასხამენ. კოდზე
გამართულია ცირცელის ქერქისაგან დამზადებული საწური, რომე ლშიაც ბალახია „ჭინჭრის დედა“ ჩაგებული და რძეც მასში იწურება. რძე რომ არ შეცივდეს კოდი შეხვეეულია ტყავ-ნაბდებში. რძიანი კასრი 23 გირვანქას იწონის (კასრი 7 გირვანქაა, რძე კი-16 გირვანქა). ერთ კოდში 16 კასრი რძე ჩადის. რძის შესადედებლად კოდში
უშვებენ ხსნარს “შაბოშს“, რომელსაც ბატკნის დვრტისაგან ამზადებენ. ერთ კოდზე საკმარისია ორი ღვინის ქიქა კარგი შაბოში, ხსნარის კოდში ჩასხმისას მეცხვარე იტყვის: „ჩვენი ყველი ტალიკაი, მონამგლეთა (მეზობელთა) წყალივითა”-ო, შემდეგ კოდში რძეს „კამპიან“ (ბოჭკოიან) ჯოხით მოურევენ და ზედ ნაბადს დახურვენ. დააცდიან ერთ საათს და შედედებულ რძეს ჯოხით ისევ მოურე-ვენ და დახურავენ. როცა »დელამოწი“ ძირს დაილექება და გამაგრდება მას კოდშივე ხანჯლით დასვრიან, ჯამებით იღებენ და ტილოს პარკში უშვებენ. ამ დელამოწიან პარკს სარქალი ფიცარზე

🔸დასდებს, ხელით ზედ აწვება და ზელავს, სანამ მრგვალ ფორმას არ მიიღებს. შრატისაგან გაწურულ ყველის პარკს ნაპირს მაგრა მოუგრეხენ და ყველს ქვეშ ამოუდებენ და ზედ მას ნაბადს გადახურავენ. შემდეგ სარქალი ისევ კოდთან მივა, იღებს ახალ პარკს, დელამოწით ავსებს და იმავე მანუპულიაციებს ასრულებს. და ეს ასე გრძელდება სანამ დელამოწისაგან კოდი არ დაიცლება. გაწურულს და ცოტად შემაგრებულ ყველს სარქალი მარილს მოაყრის და ცხვრის გუდაში ჩასდებს. ამ გუდას გაბერავენ და პირს” მაგრა მოუკრავენ. ახალი ყველი გუდაში „წაკა“ს (შრატს) უშვებს და რომ მარილი ყველს თანაბრად გაუჯდეს გუდას დღეში სამჯერ აბრუნებენ ოთხ დღემდე. შემდეგ ყველიან გუდებს აწყობენ ბინაში გამართულ ლასტზე, მაგრამ ყოველ შესამე დღეს სარქალმა ეს გუდები უნდა აბრუნოს. თუ ცხვარი რამდენიმე მეპატრონესია, მაშინ სარქალი გუდას ხის პატარა ფირფიტას შეაბამს და ზედ მეპატრონის ნიშანს დაასვამს, გუდაში ყველს როცა თავის გამონაჟური წაკა არ ყოფნის, მაშინ ყველი რომ არ გაშრეს, შრატს ჩაუმატებენ. ცხვრის რძეს თუშები ნაღებს არ ხდიან და ამ მოუხდელ რძისაგან „თუშურ” ყველს ამზადებენ. ეს თუშური ყველი მთელს კავკასიაში ცნობილია, როგორც საუკეთესო ხარისხის ყველი, რომლის ცხიმოვანება შეეიცა რულზე მაღლა სდგას, თუშურ ყველში ცხიმი 35,88%-ს შეადგენს…”

————————————
©️სერგი მაკალათია - თუშეთი
📷ვალიკო ჩაგოშვილის ოჯახური ალბომიდან
#თუშეთი #მაკალათია #მაკალათია

28/03/2026

For English scroll down
🤸🏾‍♀️თებჟორიკა - თუშეთის მისტიკური საიდუმლო

თებჟორიკა ქართულ (კერძოდ, თუშურ) მითოლოგიაში გავრცელებული დემონური არსებაა. იგი მითოლოგიური პერსონაჟია, რომლის გარეგნობა და ქცევა რამდენიმე საინტერესო დეტალით ხასიათდება.
გარეგნობა: თებჟორიკა ადამიანს ჰგავს, თუმცა მას ერთი გამორჩეული ნიშანი აქვს - ფეხები უკუღმა აქვს.
ზოგიერთ გადმოცემაში ის აღწერილია, როგორც ახალგაზრდა, ძალიან ლამაზი ქალი, რომელიც მამაკაცებს აჯადოებდა და ხიბლავდა.

„იმ მთაზე თებჟორიკა ცხოვრობს“, – ჩამესმის მასპინძლის ხმა, რომელიც ხალისით უზიარებს სტუმრებს ადგილობრივი მითიური პერსონაჟების შესახებ ამბებს. თებჟორიკა ადამიანს ჰგავს, ოღონდ ფეხები უკუღმა აქვს და თუ მისი ფრჩხილი ჩაიგდე ხელში, შენი ერთგული მსახური გახდება, ყოველთვის დაგიცავს და დაგეხმარება. ისედაც უყვარს ხალხის დახმარება: „წყაროსთან დახრილ მწყემსს ვერცხლის თასით წყალი მიაწოდა ქალმა. მწყემსმა წყლის ანარეკლში საკუთარი თავიც დაინახა და გარემოც, მაგრამ წყლის მიმწოდებელი არ ჩანდა. ფეხებზე რომ დახედა, მერეღა მიხვდა, რომ თებჟორიკა იყო და გააცია. თებჟორიკას გაეცინა, ვერცხლის თასი ხელში შეატოვა მწყემსს და ტყისკენ გაიქცა…“

თებჟორიკა არ არის „ბოროტი“ არსება, - ის უფრო ბუნების ძალაა, რომელიც გვახსენებს, რომ მთას თავისი წესები აქვს.

👉 შენ როგორ ფიქრობ - თებჟორიკა მითია, თუ რეალობის ნაწილი, რომელსაც უბრალოდ ვერ ვხსნით?

©️National Geographic
📷დათო სიმონია

🤸🏾‍♀️ Tebjorika - The Mystical Secret of T**heti

Tebjorika is a demonic being found in Georgian (specifically T**hetian) mythology. It is a mythological character distinguished by several intriguing features in both appearance and behavior.

Appearance: Tebjorika resembles a human, but with one striking detail — its feet are turned backward.
In some stories, it is described as a young, extremely beautiful woman who enchants and mesmerizes men.

“That mountain is where Tebjorika lives,” I hear the host say, cheerfully sharing stories about local mythical beings with guests.
Tebjorika looks like a human, except her feet are reversed. If you manage to obtain one of her nails, she becomes your loyal servant, always protecting and helping you. In fact, she already enjoys helping people:
“A woman once offered water in a silver bowl to a shepherd bent over by a spring. In the reflection, the shepherd saw himself and the surroundings-but not the one offering the water. When he looked down at her feet, he realized it was Tebjorika and was struck with fear. Tebjorika laughed, left the silver bowl in his hands, and ran off into the forest…”

Tebjorika is not an “evil” being - rather, it is a force of nature that reminds us the mountains have their own rules.

👉 What do you think - is Tebjorika just a myth, or a part of reality we simply cannot explain?

©️ National Geographic
📷 Dato Simonia

**heti

#თუშეთი #მითოლოგია #მისტიკა #საქართველო

17/03/2026

“…T**heti is a remote highland region in northeastern Georgia, tucked against the borders of Chechnya and Dagestan, accessible by a single road, the Abano Pass, that’s only open five months a year. The T**h people have been here a long time. Ptolemy mentioned them in the 2nd century AD. But the transhumance as a formalized system dates to the Kakhetian kings, who granted T**hetians lowland grazing rights in exchange for military service. The T**h were renowned mountain warriors, so fierce that Georgian kings hand-picked them as royal bodyguards. When T**hetian fighters helped overthrow a Persian garrison at the Battle of Bakhtrioni in 1659, they earned permanent access to winter pastures on the Shiraki Plain in lowland Kakheti near modern day Azerbaijan. Legend says they were granted as much land as one horse could gallop before collapsing...”

Five hundred shepherds, a thousand-year-old sheep breed, and a seasonal migration across three ecosystems that the Soviet Union couldn’t kill. Georgia’s T**heti transhumance wasn’t designed for spectacle. It was designed for survival. Five hundred shepherds, a thousand-year-old sheep breed, an...

13/03/2026

“…პურ არ გვქონდის, გულ გვქონდის,
ძველმალ გვეცვის, გვშვენოდის,
სოფელში ერთ სიხარულ
მთელა* სოფელს გვწვდებოდის.
გუშ რო ახალ-უხალთ ვხედ,
რა*გვერ წელ-ფხაი სწყდებოდის,
გაჯავრებულს ცეცხლის ალი
გულის კოვზამდ მწვდებოდის.”

•ეთერო•

#თუშეთისეროვნულიპარკი ⛰ **heti #თუშეთისარქივი

11/03/2026

გამოიცანით სოფელი 💚

ფოტო სავარაუდოდ გადაღებულია 1972 წელს.

ფოტო აღებულია ჩაგოშვილების საოჯახო ალბომიდან.

Guess the village,

Photo has been taken in 1972.

#თუშეთისეროვნულიპარკი #თუშეთისარქივი **heti ⛰

03/03/2026

ზეზვაობა 2025
ყოველ გაზაფხულზე, თუშები ზეზვა გაფრინდაულის ხსოვნის დღეს ვაწყობთ.
ზეზვა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფიგურაა თუშურ და ქართულ ისტორიაში.🇬🇪

ზეზვა გაფრინდაული — ქართველი სახალხო გმირი, 1659 წლის კახეთის აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. გაფრინდაული იყო თუშების ხელმძღვანელი, მისი მეთაურობით ქართველ მთიელთა რაზმები თავს ესხმოდნენ კახეთის ციხეებში სეფიანთა მიერ ჩაყენებულ გარნიზონებს და მომთაბარე ელებს. ბახტრიონის ბრძოლის დროს გაფრინდაული ხელმძღვანელობდა იმ რაზმს, რომელიც პირველი გადავიდა ციხისგალავანზე, დახოცა კარიბჭის მცველები და ქართველები ციხეში შეუშვა. ციხის აღების შემდეგ გაფრინდაულის რაზმმა სდია მტერს და ჩაება ალვანის ველზე გამართულ ბრძოლაში, რომელიც ქართველთა გამარჯვებით დასრულდა. შემდეგ გაფრინდაული გამაგრებული იყო თორღვას ციხეში და იქიდან აწარმოებდა საბრძოლო მოქმედებებს. სპარსელებმა გაფრინდაული შეიპყრეს ღალატით, ჯერ თბილისში ჰყავდათ დაპატიმრებული, შემდეგ კი სიკვდილით დასაჯეს. #თუშეთი

24/02/2026

Few pics of T**heti last year ☀️⛰️ 🇬🇪

05/02/2026