Το Μόρφι (παλιά: Μορφάτι, μετονομάστηκε στις 01.04.1927 αλλά ακόμα έτσι αποκαλείται το χωριό μεταξύ των Ηπειρωτών) της Kοινότητας Σπαθαραίων, είχε 293 μόνιμους κατοίκους σύμφωνα με την Απογραφή του 2011, με το μεγαλύτερο μέρος να διαμένει στο Μορφάτι ακολουθούμενο απ τους Σπαθαραίους. Υπαγόταν στον Δήμο Μαργαριτίου Θεσπρωτίας, που από 01/01/2010 ανήκει στον νέο καλλικράτειο Δήμο Ηγουμενίτσας που π
ροέκυψε από την συνένωση των Δήμων Μαργαριτίου, Ηγουμενίτσας, Παραποτάμου, Συβότων και την Πέρδικα. Βρίσκεται κοντά στον Δήμο Σουλίου και τον Δήμο Πάργας (συνόρων Θεσπρωτίας & Πρέβεζας). Απέχει απο την Πάργα 13χλμ., το Μαργαρίτι 6χλμ., το Καναλλάκι 19χλμ, την Παραμυθιά 20 χλμ. απο την Ηγουμενίτσα και την Πρέβεζα 39 και 54χλμ. αντίστοιχα. Είναι σημαντικός συγκοινωνιακός κόμβος της περιοχής αφου βρίσκεται σε διασταύρωση 3 σημαντικών δρόμων. Επίσης λειτουργεί λόγω και κεντρικής τοπικά θέσης, στάση του ΚΤΕΛ Θεσπρωτίας και εκδοτήριο εισιτηρίων,απο το οποίο εξυπηρετούνται πολλοί κάτοικοι της περιοχής. Επιπλέον λειτουργούν 7 επιχειρήσεις, εκ των οποίων η μία ένα μεγάλο νυχτερινό καλοκαιρινό κέντρο διασκεδάσεως (Αστέρια Live, από το 2008), χωρητικότητας 4.000 ατόμων, όπου εμφανίζονται διάσημοι τραγουδιστές της Ελλάδας, ιδιαίτερα γνωστό πλέον στην Ήπειρο. Διαθέτει 2 παιδικές χαρές-πλατείες και ενα μικρό φωτιζόμενο γήπεδο Μπάσκετ στο χώρο του παλιού Δημοτικού Σχολείου το οποίο χρησημοποιείται ως κοινοτικό γραφείο και γραφείου του εκάστοτε Αγροτικού Ιατρού, όταν υπάρχει. Τα Ευρήματα δείχνουν ότι η περιοχή κατοικήθηκε ήδη από την παλαιολιθική εποχή. Δεν είναι λίγα τα τοπωνύμια που παραθέτουν στην Αρχαία Ελληνική Μυθολογία: Το όνομα του χωριού στο θεό του ύπνου Μορφέα, η σπηλιά στο Στάγο στο βάραθρο και τα νερά της Στυγός, το βουνό Ερμήτης στον αγγελιοφόρο των θεών Ερμή και το όνομα της λίμνης Καλoδικίου στην μυθική βασίλισσα των Θεσπρωτών Καλλιδίκη. Αξιοθέατα που αξίζουν επίσκεψης είναι, το όρος Εριμίτης(518 μ.) με τις δασωμένες πλαγιές του, ένα εκκλησάκι κτισμένο σε μια σπηλιά μιάς απότομης πλαγιάς αφιερωμένο στον Άγιο Αρσένη από το 1872 με πλήθος τοιχογραφιών, το εξωκλήσσι Αγίου Γεωργίου με μια πανοραμική θέα προς την λίμνη Καλοδικίου, τον Άγιο Δημήτριο με θέα το Μορφάτι, το παλαιό πετρόκτιστο χωριό του Μορφατίου (κατοικούνταν μεχρι τη δεκαετία του 70) το φαράγγι των Σπαθαραίων, η σπηλιά στο Στάγο όπου σύμφωνα με την μυθολογία η θεά Θέτιδα βάφτισε στα νερά της Στυγός τον Αχιλλέα κρατώντας τον από την φτέρνα, το Σεντουκι του Σπαθαρίου (αρχαίος τάφος λαξεμένος επι βραχωδικού ογκολίθαρου). Επίσης δίπλα υπάρχει και η λίμνη με τα νούφαρα, το Έλος Καλοδικίου (μοναδική στο είδος της πανελλαδικά, ενταγμένη στο ευρωπαικό δίκτυο ΝΑΤΟΥΡΑ 2000, προστατευόμενη περιοχή) στις όχθες της οποίας πιθανολογείται να υπήρχαν προιστορικοί οικισμοί.
Μάρκος Τζήμας
