21/05/2026
Museum of Tradition and Rural Life
"Του Συναλειψιού"
Μια άποψη από την Θεματική Γωνία του Μουσείου μας με θέμα:
"Κτηνοτροφία - Τυροκομία"!
Προς τιμήν της σημερινής ημέρας,
"του Συναλειψιού", δηλαδή της Αναλήψεως του Ιησού Χριστού, που ήταν μια σπουδαία μέρα θρησκευτική, αλλά σπουδαία και για διάφορους λόγους και κυρίως για τους παλιούς τσοπάνηδες της Βιλλανόβας και του Παραδεισίου, όπως και όλων των χωριών της Ρόδου μας!
1) Σαν σήμερα, ο κόσμος συνήθιζε να πηγαίνει στην θάλασσα, όπου:
α) Οι πιο... "γενναίοι" και τολμηροί, έκαναν το πρώτο τους θαλασσινό μπάνιο της χρονιάς.
β) Οι υπόλοιποι κι αν ακόμη δεν ήξεραν
ή δεν ήθελαν να κάνουν μπάνιο,
θεωρούσαν απαραίτητο να μπουν μέσα στην θάλασσα έστω και μέχρι τα γόνατα
και πιάνοντας με τις χούφτες τους νερό θαλασσινό,
να το ρίχνουν στο κεφάλι τους
και στο σώμα τους και παρετυμολογόντας το "αναληφθείς" με το "συναλειφθείς", να λένε:
"Συναλείφφεται (ή συναλείβγκιεται) ο Χριστός,
συναλείβγκουμαι κι εβώ (=εγώ)!"
2) Ύστερα από την πρωινή λειτουργία της Εκκλησίας, ο κόσμος συνήθιζε να ανηφορίζει στην πλαγιά του βουνού του Παραδεισίου, το Monte Paradiso όπως γραφόταν,
για να πάει στις μάντρες που ήταν πάνω στην κορυφή, στην "Πλάτσα", για να κεραστεί όλα τα καλά της ημέρας, κατά το έθιμο.
Όπου εκεί πάνω, ως και τα μέσα της δεκαετίας του 1920, βρίσκονταν οι μάντρες των Βιλλανοβιατών τσοπάνηδων:
α) Η μάντρα του Χατζητζαννή, που είχε και τα πιο πολλά ζώα, αρνιά και κατσίκια.
β) Η μάντρα του Κωσταντή Χατζηβάσιλα και
γ) Η μάντρα του Πασπαλλά (Δημήτρη Δημητρά).
Εκεί, οι τσοπάνηδες με χαρά υποδέχονταν τον κόσμο και τους προσέφεραν όλα τα καλά που είχαν ετοιμάσει με το γάλα που είχαν αρμέξει: γάλα, γιαούρτι, τυρί και φυσικά, το περίφημο "ματσόαλο", δηλαδή, γάλα με το "μάτσι", όπως έλεγαν τις σπιτικές, χειροποίητες χυλοπίττες.
Οι τσοπάνηδες αυτοί, έφυγαν από το βουνό του Παραδεισίου και πήγαν σε άλλα χωριά, στα μέσα της δεκαετίας του 1920, όταν οι Ιταλοί με νόμο, απαγόρευσαν την ελεύθερη βοσκή.
Όταν όμως αμέσως μετά την Απελευθέρωση, ο "Πασπαλλάς" ξαναγύρισε με την μάντρα του πάνω στο βουνό του Παραδεισίου το 1947, ο κόσμος του Παραδεισίου, ξανάρχισε κάθε "Συναλειψιού", να ανηφορίζει στο βουνό και να δέχεται από τον "φουαρντά" (=χουβαρδά, γενναιόδωρο) στοπάνη, όλα τα όμορφα γαλακτοκομικά κεράσματα που είχαν ετοιμάσει με την χρυσοχέρα την γυναίκα του, την τσοπάννησσα "Βαγγελίτσα"!
Το είχαν για μεγάλη "χρουσουζζιά" οι τσοπάνηδες, εκείνη την ημέρα, να λυπηθούν το γάλα και να μην το προσφέρουν όλο στον κόσμο, ως την τελευταία σταγόνα!!!
Άλλοι καιροί, άλλα ήθη, άλλος κόσμος!
Αγνός και άδολος!
Που με το Μουσείο Παράδοσης και Αγροτικής Ζωής Ρόδου,
"τιμούμε και δοξάζουμε"!
"Κι από χρόνου-χαρούμενοι του Συναλειψιού",
Καλοί μου φίλοι!
Ευαγγελία Μ. Παναή
