05/01/2024
3. MATUMIZI YA LUGHA (ALAMA 40)
(a) Ni sauti gani haifai kuwa miongoni mwa hizi. Toa sababu (alama 2)
/ng’/ /g/ /t/ /k/
/s/ /v/ /ch/ /sh/
(b) Andika neno lenye muundo ufuatao (alama 1)
Nazali ya ufizi, kipasuo ghuna cha kaakaa laini, irabu ya juu nyuma, irabu ya nyuma wastani.
_____________________________________________________________________________
(c) Ainisha mofimu katika neno walionana (alama 3)
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(d) Eleza maana ya mzizi wa neno (alama 2)
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(e) Nyambua vitenzi vifuatavyo katika kauli zilizo kwenye mabano. (alama 2)
nywa (kutendwa) ____________________________________
fa(kutendwa) ____________________________________
(f) Eleza matumizi ya maneno yaliyopigiwa mstari katika jozi ya sentensi hizi: (alama 2)
Huyu ni mkufunzi msomi.
_____________________________________________________________________________
Mkufunzi huyu ni msomi sana
_____________________________________________________________________________
(g) Ziandike upya sentensi zifuatazo kwa kufuata maagizo kwenye parandesi (alama 6)
(i) Niliwaeleza wazazi wetu kwa dhati.Walikuwa wamepigwa mafamba hadi hawakuamini niliyosema. ( Anza: Wazazi…)
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(ii)Watoto wanaovaa nguo fupi fupi siku hizi wamethiriwa na tabia za kigeni. (Anza kwa: Nguo fupi…)
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(iii) Mtaalamu alituambia kwamba kusoma kwa mapana kungepalilia ubunifu wa wanafunzi wale wetu. (Andike kwa usemi halisi).
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(h) Alama ya kiulizo hutumiwa katika sentensi ambayo ni swali. Eleza matumizi mengine ya alama hii. (alama 1)
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(i) Tunga sentensi mbili kuonyesha matumizi mawili ya kiambishi ‘O’ (alama 2)
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(j) Ichanganue sentensi ifuatayo kwa kielelezo cha visanduku (alama 3)
Marekebisho ambayo yamefanywa yanavutia sana.
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(k) Geuza sentensi ifuatayo iwe kwa wingi (alama 2)
Mwanzi alioupanda karibu na mto umeshikana ukawa msitu mkubwa.
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(l) Ashua ni mwanafunzi aliye na matatizo ya kibanafsi katika masomo yake. Licha ya yeye ni mwanafunzi bora shuleni. Hakuna anayeelewa changamoto zake kwa kuwa ameziweka siri. Huenda akasitisha masomo ikiwa hatapata msaada. Ni methali gani inayoweza kumfaa Ashua?
(alama 1)
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(m) Tunga sentensi moja itakayotofautisha maana ya baa na paa. (alama 2)
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(n) Tambua aina za virai katika sentensi hii (alama 2)
Wanafunzi wote walizawidiwa na Rais.
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(o) Kanusha sentensi ifuatayo (alama 2)
Ukimwona Bakari umwambeia nitamtembelea kesho.
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(p) Tunga sentensi itakayodhihirisha shamirisho kitondo na chagizo (alama 2)
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(q) Iandike sentensi ifuatayo katika kinyume cha maneno yaliyopigiwa mstari. (alama 2)
Onyango alihama Kilifi baada ya kuchimba makaburi.
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(r) Yakinisha sentensi ifuatayo katika nafsi ya pili umoja (alama 1)
Hataenda shuleni kesho
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
(s) Andika maana ya misemo ifuatayo (alama 2)
fanya inda_____________________________________________________________
Changa bia_____________________________________________________________
4. ISIMUJAMII (ALAMA 10)
Umealikwa k**a mshauri nasaha katika shule moja ya upili inayokumbwa na tatizo la mihadarati miongoni mwa wanafunzi. Andika sifa kumi za lugha utakazozingatia ili kufaulisha uwasilishaji wako.
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________