14/06/2026
හීං දෙමට - Gmelina asiatica L.
නම: හීං දෙමට
විද්යාත්මක නම: Gmelina asiatica L.
පවුල: VERBENACEAE (නිර්ගුණ්ඩි කුලය)
සමාන පද: දෙමට, ගැට දෙමට, කැටි දෙමට, කහ දෙමට
ඉංග්රීසි නම: Asian Bushbeech
දෙමළ නම: කඩම්බල්, කුමිල්
සංස්කෘත නම: බිදාරි, ගෝපභද්ර, විකර්නි
භාවිතා කළ හැකි කොටස්: මල්,ගෙඩි, පොතු සහ මුල්
උප විශේෂ: හීං දෙමට ඇත්දෙමට
දෝෂ කර්ම: කඵ නාශක, ප්රධාන කාසහර, ජ්වරඝ්න, ශූලහර, ශෝථහර, බලකාරක
ගුණ කර්ම: රස - තික්ත. කෂාය ගුණ - ලඝු, රූක්ෂ වීර්යය - උෂ්ණ විපාක - කටු
රසායනික ගුණ: පත්ර හා නොමේරූ අතුවල mucilage අඩංගු ය. Glycosidic සංයෝග ද අඩංගු බව වාර්තා වුව ද saponin අඩංගු නොවේ. බීජ වලින් කොළ පාටට හුරු කහ පැහැ semi-drying fatty oil 7.5% අඩංගු ය.
චිකිත්සක භාවිතයන්: ව්රණ, ක්ෂත, පෙනහළු ආශ්රිත රෝග වලදී, ප්රදාහ, ශ්වාස, කාස, සුදු බිංදුම, සන්ධි ශෝථ, විරංග, උණ, භග්න, චිකිත්සාවේ දී. වණ, ක්ෂත,ස්වසනාළ, ප්රදාහය, පෙනහලු, ආසාදන,ඇදුම,කස්ස, සුදු බිංදුම( ගොනෝරිය) නම් සමාජ රෝගය, සන්දි ඉදිමීම, ථිරංග නම් සමේ රෝගය, කැඩුම් බිදුම් ආදිය සදහා ප්රතිකාර කිරීමට හීං දෙමට ශාකයේ මල්, ගෙඩි, පොතු, මුල්, ආදිය භාවිතා කරයි. දෙමට සෙම නසන,ඇඳුම,කැස්ස,වේදනා,ඉදිමුම්, ආදිය සුව කරන ගුණ සහිතයි.
හීං දෙමට යොදා නිපදවන ඖෂධ: දෙමට පැණිය, දෙමට මල් කල්කය හීං දෙමට යොදා නිපදවන ඖෂධයන් ය. සුරංවිදුර ගුළිය ඇඹරීමේ මාත්තුවක් ලෙස දෙමට ගෙඩි යුෂ යොදා ගනී.
වෙනත් භාවිතයන්: යාගහෝම වලදී භාවිතා කරයි. කමත් වැඩ සඳහා යොදා ගනී. ඉන්ධන ලෙස යොදා ගනී. ඵලය ආහාරයට ගනී. රා පැසවීමේ දී හා බුලත් විට සඳහා පොතු භාවිතා වේ. ගෙවතු අලංකරණයේ දී භාවිතා වේ.
වෙනත් විස්තර:
විශාල ලෙස විහිදුණු හෝ බිම මත වැතිරුණු පතනශීලි පඳුරකි. බෙහෙවින් දැඩි ය. මීටර් 3 ක් පමණ උස හෝ දුර්ලභ ව උප සදාහරිත මීටර් 8 ක් පමණ උස ගසක් විය හැකි ය. සමහර විට බිම ඇදී යන ස්වභාවයකි. සාමාන්යයෙන් කටු සහිත ය. බෙහෙවින් අතු බෙදේ. විවිධාකාර ප්රමාණ හා ස්වරූප සහිත ය. පොත්ත කහ හෝ දුඹුරු පැහැයට හුරු සුදු පැට ය. තුනී ය. සිනිඳු ය. ලීය දැඩි හා අළු පාට ය. ශෘඛිකා සමාන්තර ය. දැඩි ය. බොහෝවිට පැතලි වේ. ළපටි විට බූ සහිත හෝ විලුද වැනි ය. පත්ර කුඩා ය. වෘන්ත සෙ.මී. 0.5-3 පමණ දිග ය. සිහින් ය. පත්ර තලය පටලමය හෝ කඩදාසි වැනි ය. අණ්ඩාකාර හෝ අණ්ඩාකාර සිට ඉලිප්සාකාර, ප්රත්යණ්ඩාකාර, උපරොම්බීය හෝ ත්රිකෝණාකාර වටයකින් යුක්ත ය. සෙ.මී. 1-9.5 පමණ දිග ය. තද පැහැ දිලිසෙන මතුපිටකි. පුෂ්ප මංජරිය කක්ෂීය හා අග්රස්ථිය යි. පහළට එල්ලෙමින් පවතින ස්වභාවයකි. පුෂ්ප විශාල ය. පුෂ්ප මංජරිය සෙ.මී. 2.5-5 පමණ ය. කහ හෝ දීප්තිමත් ගෙන්දගම් කහ පාට ය. දිග සෙ.මී. 4-5 කි. ද්වීඕෂ්ඨීය යි. බාහිර ව රතු පැහැ සියුම් බූවකි. ඵලය අණ්ඩාභ හෝ ප්රත්යණ්ඩාභ-පේර හැඩති ය. ඉදීමේ දී කහ පාටට හැරේ. බීජ 1-2 දරයි.