07/11/2023
හැමොම දන්න දෙයක නොදන්න කතාවක් කියන්න හිතුනා.
මම මහනුවර තැපැල් අභ්යාස අයතනයේ සේවය කරන කාලේ තමයි මේ කතාව මට දැනගන්න ලැබුනේ ඒ කතාවේ ආරම්භ 1818 තරම් ඈත අතිතයක දිවයනවා.
1818 දී කන්ද උඩරය ඉංග්රිසින්ට යටත් විමෙන් පසු, ඔව්න්ගෙ වානිජ නගරය ලෙස මහනුවර තොරාගත් අතර එහි පැවති ගිරිදුර්ග තමන්ට අනාගතයේදි අභියෝගයක් වන නිසා මෙන්ම කෝපි ප්රවාහනය සදහා එහි මාර්ග පද්ධතිය
නිර්මානයට ඔවුන් යුහුසුළුවිය.
එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස 1830 කොළඹ මහනුවර මාර්ගය විවෘත කල අතර ප්රවාහනය සදහා අශ්ව කෝච්චි ධාවනයට යෙදවිය. අශ්ව කෝච්චි වල මහනුවර නවාතැන වුයේ දැන් මහනුවර දුම්රිය පොළ වන දෙයියනේවෙල කමතයි. පසු කාලයේදී එම ස්ථානයේ ක්රමවත් කෝච්චි නවතුම් පොළක් ඉදිවු අතර එහි පැමිණෙන ව්යාපාරිකයන් හා සංචාරකයන් රෑජිණ හොටලයේ නවාතැන් ගත් අතර මේ කාලයේදී කෝච්චි නැවතුම්පොළ අසල නවාතැන් පොළක අවශ්යතාවය මතුවිය.
මහනුවර ග්රන්ඩ් හොටලයේ(අද, ප්රධාන තැපැල් කර්යලය) ආරම්භට කල එළි වැටුණේ මේ හේතුවෙනි. වර්තමානයේ ප්රධාන තැපැල් කාර්යාලය පිහිටා ඇති භුමිය ඒ සදහා තෝරාගත් අතර එහි ඉදිකිරිම් කටයුතු දක්ෂ වාස්තු ශිල්පියකු එල් සනාර් නම් ඉංග්රීසි ජාතිකයට භාර විය. ඔහුට වූ ප්රදාන අභියෝගය වූයේ මෙම මඩ සහිත බිමේ මහල් සතරක ගොඩනැගිල්ලක් ඉදිකිරීමයි.
ඔහු අඩි 7ක් බිම හාරා එයට කලුගල් අතුරා බිම් මට්ටමට පමිණි පසු එතැන් සිට අඩි 6ක් උසට අත්තිවාරම දමා 1870දි විවෘත කල ග්රන්ඩ් හෝටලය ලන්දේසි කතෝලික පල්ලියක සුරුපයක් ගත්හ. බුරුමයෙන් ආනයනය කල පදම් කල රැන්ගුන් තෙක්ක (rangoon teak) මෙය ඉදිකිරිමට භාවිත කර ඇත අතර ගඩොලින් නිමවා අති මෙහි බදාම මිශ්රණය සාදා අත්තෙ ගම්මිරිස් හා කොහුබත් මැටි සමඟ කිරිමෙනි. ඒ මක්නිසාද මේ බිම වගුරු බිමක් නිසා ගොඩනැගිල්ල කෘමීන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනිමටය.
වර්තමානයේ තැපැල් කාමරය (mail room) ලෙස භාවිත වන ස්ථානය එදා ආලිංගන නැටුම් (ball room dance) පැවැත්වු ශාලාව විය. තවද අශ්ව කෝච්චි වල එන අමුත්තන්ගේ අශ්වයන් බැද තැබිමට මෙය ඉස්තාලයකින් සමන්විත වු අතර එහි අශ්වයන බැද තිබු යකඩ කොකු අදටත් දැකගතහැකිය. මෙහි වහලය සදහා ඉන්දියාවෙන් ආනයනය කල කොකු උළු භාවිත කර ඇති අතර අතින් ක්රියා කරවන සෝපනයක් (lift) අතිතයෙදි මෙහි තිබි ඇත. හන්තාන කදු මුදුන මනාව දිස්වන විශාල කවුළු සහිත විවේකාගාරයකින් සමන්විතය. තවද,අද දැක ගැනිමට නොහැකි වුවත් මෙහි ඉදිරිපස විශාල ඔරලෝසුවක්ද සවිකර තිබිනි.
ක්රි.ව 1832 ප්රථම තැපැල් අශ්ව කෝච්චිය කොළඹ මහනුවර අතර ධාවනය ආරම්භ විය. මෙහි එංගලන්ත රාජ්ය මුද්රාවෙන් මුද්රා කල තැපැල් මලු සමග සීමිත මගින් ප්රමාණයක්ද රැගෙන ගොස් ඇති අතර එම මගීන් ගෙන් ගමන් ගාස්තු තැපැල විසින් අය කර ඇත. මෙකල පැරණි පොලිස් ගොඩනැගිල්ලේ කොටසක පොලිස් කාර්යාලය තිබු අතර තවත් කොටසක තැපැල් කාර්යාලයක් පවත්වාගෙන ගියේ මහනුවර බැප්ටිස්ව් පල්ලියේ පුජකතුමා විසිනි. එහි ප්රථම තැපැල් නිලධාරියා ලෙස එච් බයිට් මහතා පත්කර ඇත.
මහනුවර කෝපි වගාවෙන් ඉහල අදායමක් ලැබීමත් සමගම ලාභදායි ප්රවාහන මාධ්යක් වූ දුම්රිය සේවාවක් ආරම්භ කරන ලෙස වෙළෙන්දන්ගෙන් ආණ්ඩුවට ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් විය. ඒ අනුව ජෝර්ජ් ඩෝසන් ඉන්ජිනේරුතුමගේ සැලසුමකට අනුව මහනුවර කොළඹ දුම්රිය මාර්ගය ඉදිවිය. ඉන් පසු අශ්ව කෝච්චි නැවතුම වාෂ්ප එම්ජින් නැවතුමක් වූ අතර දුම්රිය පොලේ සිට හෝටලය දක්වා ගුවන් පාලමක්ද ඉදිවිය.
දුම්රිය පොළ ඉදිවීමත් සමගම ග්රන්ඩ් හෝටලයේ පසුබෑමද ආරම්භ විය. දුම්රිය පොලේ නැවතා ඇති වාෂ්ප එන්ජින් වල ශබ්දය මෙන්ම ගල් අගුරු දුමාරයද ජනාකීර්ණ පරිසරයද ආගන්තුකයන් අපහසුතාවට ලක්කල නිසා ඔව්න් වෙනත් ස්ථාන සොයා යන්නට විය. මෙකල මේරියන්ස් මැතිනියගේ කුවින්ස් (රැජිණ) හෝටලයට හා රමණීය පරිසරයක තිබු සුවිස් හෝටලයට ආගන්තුකයන් ඇදි යාම නිසා ග්රන්ඩ් හෝටලයේ පාලනාධිකාරිය 1902 එය වසා දැමීමට තීරණය කළහ. වසා දැමු හෝටලය සොරුන්ගේ හා අපචාර සිදුකරන්නන්ගේ තිත් පොලක් වූ අතර මහජන පැමිණිලි සලකා බැලූ රජය මෙම ගොඩනැගිල්ල රජයට පවරාගෙන ප්රතිසංස්කරණය කොට පොලිස් ගොඩනැගිල්ලේ තිබු තැපැල් කාර්යාලය මෙහි ස්ථාපනය කලේ 1903 දී ය.
ඉංග්රීසි පාලන සමයෙන් අපට ලැබුණු මහගු තිළිණයක් වන මෙය ජාතික උරුමයක් ලෙසද යුනෙස්කෝව විසින් ප්රකාශයට පත් කර ඇත. වර්තමානයේ ප්රාදේශීය තැපැල් තෝරන මධ්යස්ථානය හා තැපැල් අභ්යාස අයතනය ලෙස පවත්වාගෙන යන මේ වටිනා සම්පත ආරක්ෂා කර ගැනීම තැපැල් පවුලේ මෙන්ම අප සැමගේ යුතුකමකි.
මධුරංග ප්රසාද්
