15/02/2026
දළදා මාළිගාව අසල සිටි මේ 'සුදු මහත්තයා' කවුද?
නුවර ඉතිහාසයෙන් සැඟවුණු කතාවක්...
මේ ඡායාරූපය දිහා හොඳට බලන්න. මෙය 1900 ගණන්වල මුල භාගයේ, ඒ කියන්නේ මීට අවුරුදු 100කටත් එහා පැත්තේ ගත්තු අපූරු ඓතිහාසික සේයාරුවක්.
පිටුපසින් පේන්නේ අපේ පූජනීය දළදා මාළිගාවේ පත්තිරිප්පුව සහ අවට පරිසරය. ඒත් එක්කම ඔබේ ඇස ගැටෙන්න ඇති ඒ කාලේ නුවර වැවේ අද්දර, මාළිගාව පෙනෙන මානයේ ඉතාම ගාම්භීරව නැගී සිටින මේ දැවැන්ත ලෝකඩ ප්රතිමාව.
එදා නුවර සාමාන්ය ජන ජීවිතය, මිනිස්සුන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම්, ඒ වගේම අද දකින්න නැති ඒ කාලේ තිබුණු රික්ෂෝවක් පවා මේ පින්තූරයේ බොහොම ලස්සනට සටහන් වෙලා තියෙනවා.
කවුද මේ ප්රතිමාවේ ඉන්නේ?
මේ උස පීඨිකාවක් මත ඉන්නේ සර් හෙන්රි ජෝර්ජ් වෝඩ් (Sir Henry George Ward). 1855 ඉඳන් 1860 වෙනකම් ලංකාවේ හිටපු බ්රිතාන්ය ආණ්ඩුකාරවරයා.
සුද්දන්ගේ පාලන කාලේ වුණත්, මෙතුමා ලංකාවට යම් සේවයක් කරපු කෙනෙක් විදියට ඉතිහාසයේ සඳහන් වෙනවා. විශේෂයෙන්ම අද අපි භාවිතා කරන කොළඹ-නුවර දුම්රිය මාර්ගය ආරම්භ කරන්න මුල් වුණේ මෙතුමා. ඒ වගේම පාරවල් හැදීම, පාලම් ඉදිකිරීම (පේරාදෙණියේ පාලම වගේ) සහ වාරිමාර්ග දියුණු කරන්නත් මෙතුමා මූලිකත්වය ගත්තා. ඒ සේවය අගයන්න තමයි බ්රිතාන්ය පාලකයින් එදා මේ ප්රතිමාව මහනුවර නගරයේ ප්රධානම තැනක ඉදි කළේ.
දැන් මේ ප්රතිමාව කෝ?
හැබැයි ඉතින් කාලයත් එක්ක හැමදේම වෙනස් වෙනවානේ. අද ඔබ දළදා මාළිගාව පැත්තේ ගියොත්, වැව රවුමේ ඇවිද්දොත් මේ ප්රතිමාව එතන දකින්න නැහැ. ගොඩක් අය හිතන්නේ නිදහසින් පස්සේ මේක විනාශ කරන්න ඇති කියලා.
නැහැ, මේ ප්රතිමාව තාමත් නුවර තියෙනවා.
පසුකාලීනව නගරයේ සිදුවුණු වෙනස්කම් එක්ක මේ ප්රතිමාව තිබුණු තැනින් ඉවත් කළා. දැනට මේ ඓතිහාසික ප්රතිමාව ස්ථාපිත කරලා තියෙන්නේ මහනුවර ජාතික කෞතුකාගාර භූමියේ (National Museum of Kandy). ඒ කියන්නේ මාළිගාව පිටුපස තියෙන පැරණි මාළිගා සංකීර්ණයට අයිති භූමියේ.
එදා වගේ හැමෝටම පෙනෙන ප්රසිද්ධ තැනක නොවුණත්, කෞතුකාගාරය පැත්තේ ගියොත් නිහඬව ඉන්න මේ 'වෝඩ් ආණ්ඩුකාරයා' වත් ඔබට තාමත් දැකගන්න පුළුවන්.
ඉතිහාසය කියන්නේ හරිම පුදුම දෙයක්. එක කාලෙක නගරයේ ප්රධානම තැනක වැජඹුණු ස්මාරක, කාලයත් එක්ක නිහඬ තැන්වලට යනවා. මේ පින්තූරය ඒ අතීතයට යන හොඳම පාලමක්.
ඔබත් ඊළඟ වතාවේ නුවර ගියාම කෞතුකාගාරය පැත්තෙත් ගිහින් එන්න අමතක කරන්න එපා.