27/04/2022
කොස් කැලේ රොටී කඩ තිහේ ලුණු මිරිස් රස තිහක්
වසර 30 කට පෙර කොස් කැෙල් රොටී විකිණීම ඇරැඹූ කරුණේ අයියා
ඉනෝකා සමරවික්රම
සමහරුන් කැමැතියි වෙනසකටත් එක්ක ලුණු මිරිස් තලියක් එක්ක උණු උණු පොල් රොටියක් කන්න. ඒත් හිතන තරම් ඉක්මනට නම් රොටී හදන්න බැහැ. ඒකටත් ටික වෙලාවක් යනවා. උණු උණු පොල් රොටිත් එක්ක ලුණු මිරිස් මතක් කළා ම ඔබේ කටටත් කෙළ උනනවා ඇති. එක්කෝ කෑමට කඩයක් ෙහායා ගන්න බැරිවෙලා හෝ හාමත් වෙලා හෝ උදේ රැයින් ගමන පිටත්වෙලා අතරමඟදී උණු තේ එකක් බොන්න හිතුණොත් මේ මාර්ගයේ යන අය නම් අනිවාර්යයෙන් ම කොස් කැෙල් මොහොතකට නතර වන බව නම් ස්ථිරයි. මෙය කියවන ඔබත් ජීවිතේ එක් වරක් හෝ කොස්කැලේ නතර වී කටදන ලුණු මිරිස් එක්ක රොටියක් කාලා උණු තේ එකක් බීලා නම් ගිය වග අපට විශ්වාසයි.
අපට නාබැට කොස්කැලේ හමුවන්නේ දඹුල්ලත් කුරුණෑගලත් මාර්ගයේ අතරමගදී. ගහකොළින් සෙවණ වූ මේ පෙදෙස ගතට සිසිලක් මෙන් ම හිතට ගෙන එන්නේ සැනසුමක්. සුදු ජාතිකයන් විසින් වවන ලද නාබැට කොස්කැලේ අදටත් රක්ෂිතයක්. කුරුණෑගල සිට යන විට කැලෑව ඇත්තේ වම්පස ය. දකුණු පස ඇත්තේ දිවා රාත්රි රොටී කඩ පෙළය.
කොළඹ සිට පොලොන්නරු යන ගමනේදී ඒ හිමිදිරියේම අපි රොටී කඩයකට ගොඩවූයෙමු. ඒ වනවිටත් ළිප මත රොටී පිලිස්සෙමින් තිබිණි. උණු උණු පොල් රොටියක් කන අතරේ අප කඩ හිමිකාරිය සමඟ කතා කළෙමු.
“මේ කඩේ වහලා දාලා තිබුණේ. අයිති කෙනාගෙන් මම ඉල්ල ගත්තා කුලියට කරන්න කියලා. මම කඩේ පටන් අරගෙන මාසයක්වත් නැහැ. ඒත් අවුරුදු විස්සකට වඩා පරණ අය මෙතැන රොටි කඩ කරනවා.”
රොටී කඩ ගැන ඒ හෝඩුවාව ද සිතේ තබාගන අපි ගමන පිටත් වීමු. කිලෝමීටරයක් තරම් වන දුරක තැනින් තැන පිහිටා තිබූ රොටී කඩා බොහොමයක් ම ඒ වනවිටත් විවෘතව තිබිණි. කිහිප දෙනෙක් ම බිම අවට අතුපතු ගා පිරිසුදු කරමින් සිටියහ. පසුදා පොලොන්නරුවේ සිට එන අතරමගදී අපි රොටී කඩ අසල නතර වූයෙමු. ඒ වනවිට වේලාව රාත්රි අටට පමණ වන්නට ඇත. හාත්පස අඳුරු ය. ඇතැම් කඩයක ඇත්තේ පැට්ට්රෝල් මැක්ස් ලාම්පුය. ඇතැම් කඩයකට විදුලිය එළිය ඇත්තේ ය. කඩ දෙක තුනක් හැරෙන්නට සියල්ල ඒ වනවිටත් විවෘතව තිබිණි. කඩ හිමියෝත් එහි සේවකයෝත් කාර්යය බහුල ය.
“රොටි විතරක් නෙමෙයි අපි නම් දැන් බඩඉරිඟු කාලෙට බඩ ඉරිඟු තම්බලා විකුණනවා. බඩ ඉරිඟු අමු කරලක් ගන්නේ රුපියල් දාසය ගාණේ. යන ප්රමාණය දන්න නිසා ඉතිරිවෙන්න කරල් තම්බන්නේ නැහැ. ඉස්සර මේ කඩවල විකුණුවේ කිරිපැණි, දොදොල්, මස්කට් වගේ දේවල්. තව තොරොම්බෝල් කඩත් තිබුණා. පාර ලොකු වෙනකොට කඩ පොඩි වුණා. කොහොම වුණත් වෙසක් පොසොන් කාලවලට වගේ ම ඉස්කෝලෙ නිවාඩු කාලයට තමයි අපට බිස්නස් එකක් තියෙන්නේ.”
දීපිකා පවසන්නේ රොටී සාදන අතරේ ය.
සාමාන්ය දිනවල එතරම් රොටී නොවිකිණුණ ද ඔවුහු පාසල් නිවාඩු කාලවල මෙන් ම වන්දනා සමයට නම් පිටි කිලෝ විස්ස විසි පහේ තරම් රොටී සාදා විකුණති. ඇතැමෙක් උදේ පහමාර හය වනවිට කඩය අරින්නේ තවකෙක් රාත්රි වනතුරු කඩය ඇරගෙන සිටින්නේ ය.
“අපි උදේ හතයි තිහට කඩේ ඇරලා රෑ දහය එකොළහ වනතුරු කඩේ කරගෙන යනවා. මුලින් ම කඩේ කළේ අප්පච්චි. අප්පච්චිගේ මරණයෙන් පස්සේ අම්මයි මමයි කඩේ කළා. දැන් අම්මා කඩේට එනවා අඩුයි. මම බිරිය, නැන්දා කඩේ කරගෙන යනවා. අපි වතුර ගේන්නේ ගෙදරින්. දර ලෝඩ් එකක් රුපියල් 3000 වෙනවා. ඉස්සරහ රක්ෂිතයෙන් අපට වැටෙන දර අහුල ගන්නත් පුළුවන්. ශාලින්ද ප්රසාද් පවසන්නේ ය.
ශාලින්දගේ මව ඩබ්ලිව්. අනුලාවතීය. ඇය දැන් හැටවැනි වියේ පසුවන්නීය.
“ඉස්සර අපි කිරි පැණි විකුණුවේ. ඒ මීට අවුරුදු විස්සකට විතර කලින්. ඒ කාලේ කිරි ලීටරයක් රුපියල් පහක් දහයක් විතර ඇති. අපි ගෙදර කිරි මුදවනවා. කිරි හට්ටියක් විකිණුවේ රුපියල් හතළිහකට හතළිස් පහකට විතර. පස්සේ තමයි අපි රොටි විකුණන්න පටන් ගත්තේ. අපේ ගෙවල් දොරවල් හදාගත්තේ දරුවන්ට උගන්න ගත්තේ, හැමදේම කළේ මේ කඩවලින් හම්බ කරගත්ත දෙයින් තමයි” අනුලාවතී පවසන්නීය.
අද ඈ රොටී විකුණන හැම කෙනෙකුටම රොටී හා බැදුණු තමන්ගේම කතාවක් ඇත්තේ නමුදු නාබැට කොස්කැෙල්ඉසව්වේ කඩපේළියට රොටී හඳුන්වා දුන්නේ කවුද?
අපි අනුලාවතී අම්මාගෙන් ඒ ගැන විමසුවෙමු.
“වෙන කවුද ඉතිං... කරුණෙ අයියා තමයි මේ පාරේ මුලින් ම කඩකරන්න ගත්තේ. කුරුණෑගල පැත්තේ ඉඳලා එද්දී මේ කඩ පේළිය පටන් ගනිද්දී තියෙන දෙවැනි කඩේ තමයි කරුණෙ අයියගෙ කඩේ.
අනුලාවතී අපට අතීත තොරතුරුත් පවසමින් කීය. අපි කරුණෙ මාමාගේ කඩය සොයා ගියෙමු. එහි යන විට ගොජදමා නටන තෙල් තාච්චියක වඩේ බැදෙමින් තිබිණි. කරුණේ මාමා හා ඔහුගේ බිරිය අප පිළිගත්තේ සුහදව ය.
“මං මේ කඩ කෙරුවාව පටන් අරගෙන අවුරුදු තිහකට වැඩියි. ඒ එක්දහස් නවසිය අනූපහ කාලේ. ඒ කාලේ මේ මණ්ඩියේ දවාලටවත් මිනිහෙක් තනියම යන්නේ නැහැ. මංකොල්ල කනවා. හොරු හිටියා. මට දරුවෝ තුන් දෙනෙක් ඉන්නවා. මම වන සංරක්ෂණයේ වැඩ කළේ. මුලින්ම මම තල්ලු කරගෙන යන කරත්තයක බඩු විකුණන්න ගත්තේ. මම රොටී වඩේ තැඹිලි විකුණන්න ගත්තා. පිටින් කෑම ගත්තෙම නැහැ. අපිම හැදුවා. පසුකාලීනව අපට රජයෙන් කඩ හදලා දුන්නා. මෙතන කඩ කෑල්ල පටන් ගත්තට පස්සේ තව තව අය පටන් ගත්තා. මෙතන දැන් රොටී කඩ තිහක් තියෙනවා. ඉස්සරම නම් රෑ අට නවය වෙනකොට කඩේ වහනවා. නමුත් දැන් රෑ දෙක වනතුරු ඇරලා තියෙනවා. මහ රෑට මේ පාරේ හුඟක්ම යන්නේ වැලි ටිපර්. එන එන ලොරිය කියනවා තව එකක් මග එනවා කියලා. කොළඹට යන වාහනවලට මේ වගේ මහ රෑට තේ එකක් බොන්න තැනක් නැහැ. එදා ඉඳන්ම අපිත් එක්ක සම්බන්ධ වෙච්ච කොටසක් ඉන්නවා. ඒ අය තවමත් මගේ කඩේට එනවා. සමහරු වාහන කැඩුණම, යම් ඇබැද්දියක් වුණාම මගෙ කඩේට උදව් ඉල්ලගෙන එනවා. මං පුළුවන් උදව්වක් කරනවා. අවශ්ය නම් මුදලුත් දෙනවා. ඒවා ආයේ ලැබුණත් එකයි නොලැබුණත් එකයි මං කරන්නේ මගේ යුතුකම.”
කරුණේ මාමා පවසන්නේ ආඩම්බරයෙනි. ඔහුගේ බිරිය ස්වර්ණා පරණගම ඒ මොහොතේත් රොටී සාදන්නීය, වඩේ බදින්නීය. ඇය කඩිසරය.
“උදේ 6.30 වෙනකොට අපි කඩේ අරිනවා. අපි දෙන්නා මාරුවෙන් මාරුවට විවේකයක් ගන්නවා. මගේ දුව ගුරුවරියක්. අනෙක් පුතා පරිසර අධිකාරියේ රැකියාව කරන්නේ. බාල පුතා තමයි දැන් කඩේට උදව් කරන්නේ.” කරුණේ මාමාගේ බිරිය වන ස්වර්ණා කතාවට එක්වෙමින් පවසන්නීය.
“කෙසෙල් කොටුවක් වවලා තියෙනවා. ඒකේ කෙසෙල් තමයි කඩේට ගේන්නේ. මිනිස්සු අපි ළඟට එන්නේ විශ්වාසයක් ඇතිව. ඒ විශ්වාසය රකින්න නම් කනබොන ටික පිරිසුදුව රසට දෙන්න ඕන. එක දෙමළ මුදලාලි කෙනෙක් හිටියා. ඔහු නිතර අපේ කඩේට යනවා එනවා. එයා එයාගේ දරුවෝ බලන්න ඉන්දියාවට යන ගමනේදී අපිට කියලා රොටී, වඩේ හදාගෙන ගියා.” තම කඩේ කෑම පිළිබඳව ඔහු පවසන්නේ ආඩම්බරයෙනි.
“ආ... මාමා...”
කිහිප දෙනෙකුම ඒ රැයේ කඩයට ගොඩවැදුණහ.
“මේ මහත්තයත් අවුරුදු ගානක් තිස්සේ මේ කඩේට තමයි එන්නේ.” ඔහු අප කවුදැයි කියා පැමිණි අයට හඳුන්වා දෙමින් පැවැසීය.
“මම බුලත්සිංහල ඉන්නේ, හිඟුරක්ගොඩට මේ පාරේ ගියොත් කඩේට ගොඩ වැදිලමයි යන්නේ. මම එක්දහස් නවසිය අනූඅට අවුරුද්දේ ඉඳලා එනවා. තාමත් කෑම එදා රහමයි” ඔහු පවසන්නේ රොටියක ලුණු මිරිස් තවරන අතරේය.
කඩවල් තිහේ ලුණු මිරිස් රස තිහකි. ඇතැම් ලුණු මිරිසක ඇත්තේ කූණිස්සන් දමා තෙල් දමා ය. එවිට එයට ලුණු මිරිස් යැයි කිව නොහැකි ය. තවත් ලුණු මිරිසක ගම්මිරිස් කොච්චි දමා ඇත්තේ ය. කොහොම වුවත් සීතල හිමිදිරියක, වෙහෙසකාර හැන්දෑවක කුසගින්නට මෙන් ම නිදිමත යන්නට ද ලුණු මිරිස් සමඟ රොටියක් කා තේ කෝප්පයක් බොන්නට නම් කවුරුත් කැමැති වනු ඇත.
ප්රාදේශීය සභාව විසින් මොවුන්ගෙන් යම් මුදලක් අය කරනු ලැබේ. නමුදු කරුණේ මාමා ප්රමුඛ නාබැට කොස් කැළේ රොටී වෙළෙන්දෝ පරිසරය පිරිසුදු කිරීමට කවුරුවත් පැමිණෙන තුරු බලා නොසිටිති.
“හරියටම මේ කඩපේළි ළඟ ඉඳලා දඹුල්ලටත් කුරුණෑගලටත් තියෙන්නේ එක දුරක්. අපි රජය කරන තුරු බලාගෙන ඉන්නේ නැහැ. කවුරුවත් නියෝග කරන තුරු බලාගෙන ඉන්නෙත් නැහැ. මේ කඩ තියෙන සීමාව සුද්ද කරන්නේ අපි. ඒ කියන්නේ අපේ තියනවා තුරු සෙවණ අලෙවි ප්රවර්ධන සමිතිය. මේ සමිතියෙන් තමයි මේ ප්රදේශය ආරක්ෂා කරන්නේ. අපි ගහකොළට ආදරෙයි. කොහොම වුණත් ඉස්සරනම් සතියකට පිටි මිටිය මදි. නමුත් දැන් හැමෝටම වගේ බිස්නස් අඩුයි.”
කරුණේ මාමා පවසන්නේ කාට කාටත් ඇති ගැටලු ය. රාත්රිය දිගු වෙමින් තිබේ. දැන් මාර්ගයේ යන වාහන අඩු ය. නමුදු ඇතැම් කඩ ඉදිරියේ රථ නවතා තබා ඇත. ඒ අතින් මේ අතට මාරු කරමින් රොටී වල උණුසුම් බව තිබියදීම රස බලන්නට ඔවුහු රොටිය සමඟ පොරයකය. රෑ අඳුරේ විදුලි එළි පරදවමින් හෝ ගා ඇවිලෙන ලිප මත රොටී තට්ටු පිටින් තිබෙනු ඈතට දිස්වේ.
දර ලෝඩ් එක රුපියල් 3000 ට හා වතුර කෑන් එකක් රුපියල් 40 කට මිලට ගෙන ප්රාදේශීය සභාවට ද කුලිය ගෙවා ගෙන දිවා රෑ රොටිත් සමඟ පොර බදා ජීවිත සරු කරගන්නට වෙහෙසෙන ගැහැනුන්ට මිනිසුන්ට ආයුබෝවන් කියා අපි එන්නට ආවෙමු.
ඡායාරූප - තුෂාර ප්රනාන්දු
