19/06/2026
කොළඹ නගරය අවදිවන්නෙත් කලින්, හැමදාම උදේ 5.30 වෙද්දි බම්බලපිටිය දුම්රියපොළ අසලින් ඇහෙන්නේ හුරුපුරුදු, ඒත් හරිම ලාබාල කටහඬක්.
"අනේ මහත්තයා... උණු උණු සමන්පිච්ච මල් මාලා තියෙනවා... බුදුන් වඳින්න ගන්න මහත්තයා..
අවුරුදු 26ක විතර තරුණයෙක් වුණු කසුන් හැමදාම උදේට රස්සාවට යන්නෙ මේ පාරෙන්. දවසක් නෙවෙයි හැමදාම කසුන් දකින්නේ එකම දර්ශනයක්. වයස අවුරුදු 12ක විතර පුංචි පිරිමි ළමයෙක්, නිල් පාට වෙලා ගිය කලිසමකුයි, කිලුටු වුණු සුදු කමිසයකුයි ඇඳගෙන, හරිම ආසාවෙන් මල් විකුණනවා. එයාගේ මූණේ තිබුණේ අහිංසකකමක් වගේම දරාගන්න බැරි මහන්සියක්.
කසුන් හැමදාම උදේට මේ පුංචි කොල්ලා ළඟට ගිහින් රුපියල් 50ක මල් මාලයක් ගන්නවා. අරන් රුපියල් 100ක් දීලා, "ඉතිරි සල්ලි තියාගන්න මල්ලි..." කියලා එයාගේ ඔළුව අතගාලා යන්න කසුන් අමතක කළේ නැහැ. ඒ හැම වෙලාවකම ඒ පුංචි ඇස් දෙකෙන් පිටවුණේ කෘතඥපූර්වක සිනහවක්.
කසුන් හිතුවේ මේ ළමයා නිකන්ම හිඟානොකා ජීවත් වෙන්න උත්සාහ කරන කොල්ලෙක් කියලා විතරයි.
මාස කිහිපයක් ගෙවිලා ගියා. දවසක් කසුන්ට ඔෆිස් එකේ වැඩ අධික නිසා ගෙදර එන්න රෑ 7 විතර වුණා. වෙනදා වගේම බම්බලපිටිය හන්දියෙන් බස් එකෙන් බැහැපු කසුන් දැකපු දෙයින් එයාගේ ඇස් උඩ ගියා..
පාර අයිනේ ලයිට් කණුවක් යට, උදේ මල් විකුණපු ඒ පුංචි ළමයම වාඩි වෙලා ඉන්නවා! හැබැයි දැන් එයා ළඟ තිබුණේ මල් නෙවෙයි, පොලිතින් කවරවල දාපු රටකජු පැකට් වගයක්. බඩගින්නට වඩා මහන්සිය නිසාම ඒ පුංචි ඇස් පියවෙන්න ඔන්න මෙන්න තිබුණේ.
කසුන් වහාම ඒ ළමයා ළඟට ගියා.
"මල්ලි." කසුන් කතා කළා.
ළමයා ගැස්සිලා ඇහැරුණා. කසුන්ව දැක්ක ගමන් එයාගේ මූණේ හීන් හිනාවක් ඇඳුනා. "ආ මහත්තයා... රටකජු ගන්නද? රසයි ගුණයි මහත්තයා..."
කසුන් රටකජු පැකට් එකක් අතට ගන්න ගමන් ළමයා ළඟින් වාඩි වුණා.
"මල්ලි, මට ඇත්ත කියන්න. මම ඔයාව හැමදාම උදේට දකින්නේ මල් විකුණනවා. දැන් රෑ වෙලත් ඔයා මෙතන රටකජු විකුණනවා. ඔයා ඉස්කෝලේ යන්නේ නැද්ද? කෝ ඔයාගේ අම්මලා තාත්තලා? ඇයි මේ පුංචි වයසට මේ තරම් දුක් විඳින්නේ?" කසුන් ඇහුවේ හිතේ ඇතිවුණු සැබෑ කණගාටුවෙන්.
කසුන්ගේ ආදරණීය වචන ටික ඇහෙද්දි ඒ පුංචි දරුවගේ ඇස් දෙකෙන් කඳුළු කඩාගෙන වැටෙන්න ගත්තා. එයා අත් දෙකෙන්ම කඳුළු පිහදාගෙන කතා කරන්න පටන් ගත්තා
"මගේ නම සසිඳු මහත්තයා... මම ඉස්කෝලේ යනවා. මම දැන් 7 වසරේ ඉන්නේ." සසිඳු හීන් හඬින් කිව්වා.
"ඉස්කෝලේ යනවා? එහෙනම් කොහොමද උදේටයි රෑටයි දෙකේම වැඩ කරන්නේ?" කසුන් පුදුම වුණා.
"මහත්තයා... මට ඉන්නේ අම්මයි, මට වඩා අවුරුදු 5ක් බාල නිවුන් නංගිලා දෙන්නෙකුයි විතරයි. අපේ තාත්තා කුලී වැඩ කළේ. මීට අවුරුද්දකට කලින් තාත්තා ගොඩනැගිල්ලකින් වැටිලා නැති වුණා..." සසිඳුගේ හඬ වෙව්ලන්න ගත්තා.
"ඊට පස්සේ අම්මා කුස්සිවල වැඩ කරලා අපිට කන්න දුන්නා. ඒත් මීට මාස හයකට කලින් අම්මා එකපාරටම අංශභාගේ (Paralyzed) වෙලා ඇඳට වැටුණා මහත්තයා.. දැන් අම්මට නැගිටගන්න බැහැ. එයා ඉන්නේ ඇඳේමයි..
කසුන්ගේ පපුව හෝස් ගාලා පත්තු වුණා වගේ දැනුණා.
"ඉතින්. ඉතින් කවුද ඔයාලට කන්න දෙන්නේ?"
"ඒකයි මහත්තයා මම මේ හැමදේම කරන්නේ. මම උදේ 4ට ඇහැරිලා අම්මගේ මූණ කට සෝදලා, නංගිලා දෙන්නට කන්න මොනවා හරි හදලා දෙනවා. ඊට පස්සේ 5 වෙද්දි මල් වත්තෙන් මල් අරන් ඇවිත් 6.30 වෙනකම් විකුණනවා. ඒ සල්ලිවලින් තමයි එදා දවසේ බඩු ගන්නේ. 7ට ගෙදර ගිහින් මම ලෑස්ති වෙලා ඉස්කෝලේ යනවා. මගේ නංගිලා දෙන්නවත් මමමයි ඉස්කෝලේ ලෑස්ති කරලා යවන්නේ..
"ඉස්කෝලේ ඇරුණට පස්සේ?" කසුන් ඇස්වල කඳුළු පුරවාගෙන ඇහුවා.
"ඉස්කෝලේ ඇරිලා 2ට ගෙදර ආවම අම්මට කන්න දීලා, නංගිලාගේ වැඩ බලලා, මම හවස 5 වෙද්දි කඩෙන් රටකජු අරන් ආයෙත් මෙතනට එනවා මහත්තයා... රෑ 8 විතර වෙනකම් රටකජු විකුණලා ලැබෙන සල්ලිවලින් තමයි මම අම්මගේ බෙහෙත් ටික ගන්නේ. මට නැතත් නංගිලා දෙන්නට හොඳට උගන්වන්න ඕනේ මහත්තයා.. තාත්තා නැති වුණා කියලා මම අම්මවයි නංගිලාවයි බඩගින්නේ තියන්නේ නැහැ..." සසිඳු අහිංසක ආඩම්බරයකින් කිව්වා.
අවුරුදු 12ක දරුවෙක් මුළු පවුලකම බර කරට අරන්, තමන්ගේ අධ්යාපනයත් බේරගෙන කරන මේ අරගලය අහලා කසුන්ගේ ඇස්වලින් කඳුළු කඩාගෙන වැටුණා. කසුන්ට හිතුණා තමන් ජීවිතේ පොඩි පොඩි ප්රශ්නවලට කොච්චර වැලපෙනවද, ඒත් මේ දරුවා ජීවිතය ජයගන්න මොනතරම් වෙහෙසෙනවද කියලා.
කසුන් සසිඳුගේ ඔළුව අතගෑවා. "සසිඳු... අදට ඔය විකිණුවා ඇති. යමු මාව ඔයාලගේ ගෙදරට එක්කගෙන යන්න."
සසිඳු කසුන්ව එයාලගේ පුංචි ලෑලි ගෙදරට එක්කන් ගියා. එහේ තිබුණේ හරිම දුක්ඛිත තත්ත්වයක්. අංශභාගය හැදුණු අම්මා ඇඳක් උඩ බලාගත්තු අත බලාගෙන ඉන්නවා. පුංචි නංගිලා දෙන්නා අම්මා ගාවට වෙලා ඉදගෙන ඉන්නවා.
සසිඳුගේ අම්මා කසුන්ව දැකලා බය වුණා. කසුන් ඇඳ ළඟින් වාඩි වෙලා, "අම්මා බයවෙන්න එපා... මම සසිඳුගේ යාළුවෙක්. මේ දරුවා කරන කැපවීම මම අදයි දැක්කේ. අම්මා වාසනාවන්තයි මෙහෙම පුතෙක් ලබන්න..." කියලා සසිඳුගේ කතාව අම්මා එක්ක කිව්වා. අම්මා වචන ගොතගසමින් සසිඳු දෙස බලා හඬන්නට වුණා.
කසුන් එදාම තීරණයක් ගත්තා. එයා තමන්ගේ පර්ස් එකේ තිබුණු සල්ලි ඔක්කොම සසිඳුගේ අතේ තිබ්බා.
"සසිඳු.. හෙට ඉඳන් ඔයා උදේටයි හවසටයි මල්, රටකජු විකුණන්න එන්න ඕනේ නැහැ. ඔයා හෙට ඉඳන් නිදහසේ ඉස්කෝලේ යන්න. නංගිලා දෙන්නටයි ඔයාටයි ඉගෙනගන්න යන හැම වියදමක්ම, අම්මගේ බෙහෙත් වියදම් ඔක්කොම මම හැම මාසෙම දෙනවා. මගේ පඩියෙන් කොටසක් මම ඔයාල වෙනුවෙන් වෙන් කරනවා.." කසුන් ආදරයෙන් කිව්වා.
සසිඳුට ඒක අදහාගන්න බැරි වුණා. එයා කසුන්ගේ කකුල් දෙක අල්ලලා වැඳලා ඇඬුවා. "ස්තුතියි මහත්තයා... අනේ බුදු මහත්තයෙක්.." නංගිලා දෙන්නත්, අම්මත් සතුටු කඳුළු සැලුවා.
අවුරුදු කිහිපයක් ගෙවිලා ගියා.
දැන් සසිඳු උදේට පාර අයිනේ මල් විකුණන්නේ නැහැ. එයා දැන් පන්තියේ පළමුවැනියා වෙලා උසස් පෙළ විභාගයට ලෑස්ති වෙනවා. කසුන්ගේ උදව්වෙන් අම්මට හොඳට බෙහෙත් කරපු නිසා දැන් එයාටත් ටික ටික ඇවිදගන්න පුළුවන්. නංගිලා දෙන්නත් ලස්සනට ඉස්කෝලේ යනවා.
කසුන් හැමදාම උදේට වැඩට යද්දි සසිඳුලාගේ ගෙදර පැත්තෙන් යන්න අමතක කරන්නේ නැහැ. එතකොට සසිඳු දුවගෙන ඇවිත් කසුන්ට වඳින්නේ තමන්ගේ ජීවිතයට ආලෝකය දුන් සැබෑ "දෙවියෙක්" දෙස බලනවා වගේ ගෞරවයකින්.
ලංකාව වගේ රටක මෙවැනි දුප්පත්කම් දහසක් තිබුණත්, කසුන් වැනි මිනිසුන්ගේ හදවත් තුළ ඇති කරුණාව සහ සසිඳු වැනි දරුවන්ගේ නොසැලෙන ධෛර්යය මුළු සමාජයටම කියා දෙන්නේ එකම එක දෙයකි..
"මනුෂ්යත්වය පවතින තාක්, ලෝකය කිසිදා අඳුරු වන්නේ නැත.
මේ තවත් එකම එක පුවතක් පමණි අපේ රටේ මෙවැනි අසරණ දුප්පත් දරුවන් මොන තරම් ඇතිද ඔබටත් මේ තරම් දරුවන් සමාජයේ කි දෙනෙක් හමුවී තිබෙනවාද යම්කිසි කොට්ටාශයක් සැප විදිද්දී තවත් පිරිසක් ජිවිතේ ගැට ගසා ගන්න මොන තරම් දුකක් විදිනවා ඇතිද. මේ ගැන ඔබට හිතෙන දේ අපට කියන්නත් අමතක කරන්න එපා.
