03/10/2026
WEER EVEN NAAR POLEN... 🇵🇱
Omdat Hoorn belangrijke historische banden heeft met Polen, met name de belangrijke havenstad Gdansk (zie pakhuis Dantzig aan de Bierkade), richten wij van het Filosofie Café regelmatig het oog op Polen: de rijke Poolse geschiedenis (en van Oekraïne en Litouwen), Polse denkers, dichters en kunstenaars.
Vandaag - 3 oktober - in het jaar 1924 is in Szybene (in de Karpaten, nu de plaats Шибене / Šibenik in Oekraïne, destijds in het uiterste zuiden van de tweede Poolse republiek) de briljante fotografe Irena Małek ter wereld gekomen. Haar oudere broer Zdzisław Małek (1922-1971) is in de jaren dertig al actief als amateur-fotograaf, en hij steekt Irena aan met het 'virus' om te "schrijven met beelden".
Irena gaat in de hoofdstad Warschau naar de Foto-academie, en studeert bovendien nog illegaal scheikunde aan de ondergrondse universiteit, in de jaren van NAZI-bezetting.
een van de eerste vrouwen in de Poolse Volksrepubliek die als persfotojournalist werkte. Daarnaast was ze kunstpromotor. Ze publiceerde in tijdschriften als "Fotografia", "Świat" en "Polska". Ze presenteerde haar werk in solo- en groepstentoonstellingen. Ze portretteerde talloze congressen, kunstenaars, dichters, sportlieden, muziekgroepen en wetenschappers, maar ook straatbeelden, het platteland, Roma zigeuners en haar eigen gezin.
Irina heeft in haar collectie enkele portretten van Stalin bewaard, met daarbij geschreven: "Vóór 1953 was er geen ruimte voor creativiteit." Daarom zijn de foto's uit 1954 extra sprekend, nog steeds ruïnes in Warschau (voormalige woonhuizen en door de NAZI's in brand gestoken synagoge) en daar achter de in 1952 het door dictator Stalin aan het poolse volk geschonken 'Pałac Kultury i Nauki' (Paleis voor Cultuur & Wetenschap). Absurde beelden, die veelzeggend zijn...
