27/02/2026
नेपालमा पछिल्लो समय क्रिप्टोकरेन्सी (Crypto), अनलाइन जुवा (Online Gambling), नक्कली उपहार (Gift Scams), र अनलाइन लगानी (Investment Scams) का नाममा ठगी हुने क्रम तीव्र रूपमा बढेको छ [१.२.४, १.२.५, १.२.६]। ठगहरूले मुख्यतया सामाजिक सञ्जाल र मेसेजिङ एपहरूको प्रयोग गरी मानिसहरूलाई प्रलोभनमा पार्ने गरेका छन् [१.२.३, १.६.५]।
यस्ता ठगीहरू कसरी हुन्छन् र यसबाट कसरी बच्न सकिन्छ भन्ने बारे केही मुख्य जानकारीहरू तल दिइएका छन्:
ठगहरूले कसरी फसाउँछन्?
अवास्तविक नाफाको प्रलोभन: थोरै लगानी गरेर छोटो समयमा धेरै पैसा कमाउने आश्वासन दिइन्छ (जस्तै: १००० डलर लगानी गर्दा ३००० डलर प्रतिफल) [१.२.४, १.५.१]।
नक्कली उपहार र चिट्ठा: तपाईंले विदेशबाट महँगो पार्सल वा चिट्ठा जित्नुभएको छ भन्दै "भन्सार शुल्क" वा "कर" तिर्न लगाइन्छ [१.२.३, १.२.५, १.६.५]।
सामाजिक सञ्जालमा चिनजानको बहाना: साथीभाइ वा आफन्तको फेसबुक ह्याक गरेर वा नक्कली प्रोफाइल बनाएर आकस्मिक समस्या परेको भन्दै पैसा मागिन्छ [१.२.५, १.५.१, १.६.१]।
नक्कली लगानीका एपहरू: क्रिप्टो वा फोरेक्स (Forex) मा लगानी गर्ने भन्दै विश्वासिला देखिने तर नक्कली वेबसाइट वा एपहरू प्रयोग गरी पैसा जम्मा गर्न लगाइन्छ [१.२.३, १.३.३, १.६.५]।
डिजिटल अरेस्ट र डर: "डिजिटल अरेस्ट" वा कानुनी कारबाहीको डर देखाएर वा 'डीपफेक' प्रविधिको प्रयोग गरी मानिसहरूलाई तर्साएर रकम असुलिन्छ [१.६.५]।
सुरक्षित रहन अपनाउनुपर्ने उपायहरू
१. शंकास्पद लिंकमा क्लिक नगर्नुहोस्: ह्वाट्सएप (WhatsApp), टेलिग्राम वा मेसेन्जरमा आउने अपरिचित लिंकहरू कहिल्यै नखोल्नुहोस् [१.२.३, १.५.४]।
२. ओटीपी (OTP) र पासवर्ड गोप्य राख्नुहोस्: बैंक वा खल्ती/ईसेवा जस्ता डिजिटल वालेटले फोन गरेर कहिल्यै पनि तपाईंको OTP, PIN वा पासवर्ड माग्दैनन् [१.२.३, १.५.१, १.६.१]।
३. क्रिप्टोकरेन्सीबाट टाढा रहनुहोस्: नेपालमा क्रिप्टोकरेन्सी, नेटवर्किङ मार्केटिङ र अनलाइन जुवा पूर्ण रूपमा गैरकानुनी छन्। यसमा संलग्न हुँदा आर्थिक नोक्सानी हुनुका साथै कानुनी कारबाही समेत हुन सक्छ [१.१.२, १.२.४]।
४. सत्यता जाँच गर्नुहोस्: कसैले पैसा मागेमा वा उपहार परेको भनेमा तुरुन्तै पत्याउनुको साटो सम्बन्धित व्यक्तिलाई फोन गरेर वा आधिकारिक निकायमा बुझेर मात्र निर्णय लिनुहोस् [१.४.२, १.५.१]।
५. सजिलै पैसा कमाउने भ्रम त्याग्नुहोस्: बिना मेहनत वा छोटो समयमा दोब्बर/तेब्बर नाफा दिने कुनै पनि योजना प्रायः ठगी नै हुन्छन् [१.३.८, १.५.१]।
ठगीमा परेमा के गर्ने?
यदि तपाईं वा कोही चिनजानको व्यक्ति ठगीमा पर्नुभएको छ भने तुरुन्तै निम्न स्थानमा उजुरी वा सम्पर्क गर्नुहोस्:
नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरो: अनलाइन ठगी सम्बन्धी उजुरीका लागि।
नेपाल राष्ट्र बैंक (वित्तीय ग्राहक संरक्षण विभाग): वित्तीय ठगीका बारे जानकारी दिन [१.२.३]।
वेबसाइट: gunaso.nrb.org.np
फोन: ०१-४४१९८०४ [१.२.३]
सम्बन्धित बैंक वा वालेट: आफ्नो खाता तुरुन्त रोक्का (Block) गर्नका लागि तुरुन्त बैंकमा खबर गर्नुहोस् [१.३.५, १.५.२]।
सचेत रहनु नै अनलाइन ठगीबाट बच्ने सबैभन्दा उत्तम उपाय हो। अरूलाई पनि यसबारे जानकारी दिएर सचेत गराउनुहोस्।