17/05/2026
🇵🇱 Stare opowieści & nie tylko ze starego Oberlandu (XX)
Część 3 z cyklu Mühlhausen w Oberlandzie
"„Fragmenty historii z czasów francuskich
Około 1600 roku Mühlhausen otrzymało od księcia elektora bogate posiadłości ziemskie. W tamtych czasach do okręgu należały jeszcze wioski Schönmoor, Pomehrendorf i Wolfsdorf, a także Gr.- i Klein-Stoboy. Później zostały one przypisane do okręgu Elbing i nie powróciły już do Mühlhausen.
Od 1670 roku w Mühlhausen stacjonował garnizon, w większości piechota, a czasami przenoszono tam dragonów. Trwało to do 1806 roku. W latach 1747–1753 dowódcą garnizonu był major von Hindenburg. Przekazał on rodzinie Beneckendorffów majątki Neudeck i Limbsee.
Podczas drugiej wojny szwedzko-polskiej Karol Gustaw ze Szwecji ruszył na Elbing i miał swoją kwaterę główną w Mühlhausen. Ponieważ Elbing dysponował jedynie niewielkimi siłami, wysłano do króla delegację do Mühlhausen w celu przyjęcia warunków kapitulacji.
Okres francuski trwał w Mühlhausen dziesięć miesięcy. W 1806 roku Francuzi zakwaterowali się tam i sprowadzili wiele nieszczęść na miasto i jego mieszkańców. Kiedy 25 stycznia 1807 roku musieli się wycofać i pozostawili w Mühlhausen jedynie siedmioosobową straż, burmistrz Senkblei kazał zadzwonić dzwonami. Mieszkańcy źle zinterpretowali dzwonienie i rzucili się z domów, uzbrojeni w szczypce kominkowe. Garstka Francuzów poczuła się zagrożona i w pośpiechu opuściła miasto, ale powróciła, by zemścić się za rzekomy atak. Burmistrz jak również radny Wichert mieli zostać rozstrzelani. Żona kupca Salewskiego rzuciła się do stóp generała, który już wydał rozkaz egzekucji, i błagała o łaskę. Nakazał on przeprowadzenie postępowania sądowego, w wyniku którego wyjaśniono nieporozumienie. Jednak radny Wichert zmarł wkrótce potem w wyniku przeżytego strachu. Z tej rodziny wywodzi się radca Sądu Apelacyjnego i pisarz Ernst Wichert, którego „Opowieści litewskie” weszły do kanonu literatury."
Przetłumaczono z deepl.com (wersja darmowa)
Ciąg dalszy w następną sobotę
🇩🇪 Alte Geschichten & mehr aus dem alten Oberland (XX)
Teil 3 von Mühlhausen im Oberland
"Streiflichter aus der Franzosenzeit
Um das Jahr 1600 wurde Mühlhausen vom Kurfürsten mit reichem Landbesitz ausgestattet. Damals gehörten noch zum Bezirk die Dörfer Schönmoor, Pomehrendorf und Wolfsdorf, ebenso Gr.- und Klein-Stoboy. Später wurden sie dem Bezirk Elbing zugeteilt und kehrten nicht mehr nach Mühlhausen zurück.
Seit 1670 besaß Mühlhausen eine Garnison, zum größten Teil Infanterie, zeitweilig wurden Dragoner dorthin verlegt. Das währte bis 1806. In den Jahren 1747 bis 1753 war ein Major von Hindenburg Garnisons-Kommandeur. Er vererbte der Familie Beneckendorff die Güter Neudeck und Limbsee.
Im zweiten schwedisch-polnischen Krieg zog Karl Gustav von Schweden gegen Elbing und hatte in Mühlhausen sein Hauptquartier. Da Elbing nur wenige Truppen besaß, schickte man dem König eine Abordnung nach Mühlhausen entgegen um die Übergabebedingungen entgegenzunehmen.
Die Franzosenzeit hat Mühlhausen zehn Monate zu erdulden gehabt. 1806 hatten sich die Franzosen dort einquartiert und viel Unheil über die Stadt und ihre Bewohner gebracht. Als sie sich am 25. Januar 1807 zurückziehen mußten und in Mühlhausen nur eine Sauvegarde von sieben Mann zurückließen, ließ Bürgermeister Senkblei die Glocken läuten. Die Bürger hatten das Geläut mißverstanden und stürzten, mit Feuerhaken bewaffnet, aus ihren Häusern. Das Häuflein Franzosen sah sich bedroht und verließ fluchtartig die Stadt, kehrte aber wieder zurück, um für den vermeintlichen Überfall Rache zu nehmen. Der Bürgermeister wie auch der Ratsherr Wichert sollten erschossen werden. Die Frau des Kaufmanns Salewski warf sich dem General, der bereits die Exekution befohlen hatte, zu Füßen und bat um Gnade. Er ordnete eine Gerichtsverhandlung an, wobei der Irrtum aufgeklärt wurde. Doch der Ratsherr Wichert starb bald darauf an den Folgen des ausgestandenen Schreckens. Aus der ‘Familie ging der Kammergerichtsrat und Schriftsteller Ernst Wichert hervor, dessen Litauische Geschichten in die Literatur eingingen."
Fortsetzung nächsten Samstag
🇬🇧 Old stories & more from the old Oberland (XX)
Part 3 of Mühlhausen in the Oberland
"Highlights from the French Period
Around the year 1600, Mühlhausen was granted extensive land holdings by the Elector. At that time, the district still included the villages of Schönmoor, Pomehrendorf, and Wolfsdorf, as well as Gr.- and Klein-Stoboy. Later, they were assigned to the district of Elbing and never returned to Mühlhausen.
From 1670 onward, Mühlhausen had a garrison, consisting mostly of infantry; dragoons were temporarily stationed there as well. This lasted until 1806. From 1747 to 1753, a Major von Hindenburg served as garrison commander. He bequeathed the estates of Neudeck and Limbsee to the Beneckendorff family.
During the Second Swedish-Polish War, Charles Gustav of Sweden marched against Elbing and had his headquarters in Mühlhausen. Since Elbing had only a few troops, a delegation was sent to meet the king in Mühlhausen to receive the terms of surrender.
Mühlhausen had to endure ten months of French rule. In 1806, the French had taken up quarters there and brought much misery upon the town and its inhabitants. When they were forced to retreat on January 25, 1807, leaving behind only a seven-man rearguard in Mühlhausen, Mayor Senkblei had the bells rung. The citizens had misunderstood the ringing and rushed out of their houses, armed with fire hooks. The small group of Frenchmen felt threatened and fled the city in a panic, but returned to take revenge for the supposed attack. The mayor as well as Councilman Wichert were to be shot. The wife of the merchant Salewski threw herself at the feet of the general, who had already ordered the ex*****on, and begged for mercy. He ordered a trial, during which the misunderstanding was cleared up. However, Councilman Wichert died shortly thereafter from the effects of the ordeal he had endured. The family produced Ernst Wichert, a judge of the Higher Regional Court and writer, whose Lithuanian Stories became part of the literary canon."
Translated with deepl.com (free version)
To be continued next Saturday
Ekstrakt z / Auszug aus / Excerpt from: Paul Brock, Ostpreußisches Oberland, Nachdruck 1983.
Zdjęcie / Photo / Photo by Landsmannschaft Ostpreußen in Hamburg oder Bildarchiv Ostpreußen: [102585] Mühlhausen Kr. Preußisch Holland, Geschirr aus Mühlhausen im Oberland, Bunt bemalt mit Stadtansicht
