20/06/2023
Mała ciekawostka 😎 Miłego dnia
🏖 Półwysep Helski budzi różne skojarzenia, ale my - geolodzy postrzegamy go głównie w kontekście… piasku. Liczący około 35 km długości półwysep jest zbudowany z blisko 2,9 miliarda metrów sześciennych (2,9 km3) piaszczystych osadów, gromadzących się tu w ciągu ostatnich 7-8 tysięcy lat. Aby przywieźć (lub wywieźć) taką ilości piasku potrzebowalibyśmy aż 150 milionów wywrotek! Ustawione jedna za drugą utworzyłyby gigantyczny korek o długości ponad 1 mln km.
Widoczna, położona nad poziomem morza część półwyspu zawiera zaledwie 96 mln m3 (0,096 km3) osadów, czyli nieco ponad 3% całej jego bryły. Zasadnicza (97%) część półwyspu znajduje się pod wodą.
Liczący około 35 km długości półwysep dzieli się na dwa fragmenty, różniące się pod względem kształtu i budowy geologicznej: część północno-zachodnią i część południowo-wschodnią.
W części północno-zachodniej, na odcinku Władysławowo – Kuźnica (o długości ok. 15 km) półwysep stanowi wąska i niska mierzeja oddzielająca wody Zatoki Gdańskiej od Zalewu Puckiego. W najwęższym miejscu, w rejonie Chałup szerokość półwyspu wynosi zaledwie 150 m. Większość terenu położona jest tu poniżej 2 m n.p.m., jedynie wydmy nadbrzeżne osiągają wysokość do ok. 5 m n.p.m. Ten odcinek półwyspu jest przykładem mierzei, która wraz ze wzrostem poziomu morza migrowała w kierunku lądu wkraczając na obszar Zalewu Puckiego. Śladami tego procesu są torfy, mułki jeziorne i zalewowe datowane na okres od wczesnego do późnego holocenu, które występują pod piaskiem półwyspu i lokalnie odsłaniają się na dnie morskim u podnóża podwodnego stoku od strony morza.
Południowo-wschodnia część półwyspu była i jest budowana przez prądy przybrzeżne, które przemieszczają piasek wzdłuż brzegu. Osadza się on na końcu półwyspu na coraz większych głębokościach i na coraz młodszych mułach morskich stanowiących powierzchnię depozycją półwyspu. W wyniku tego procesu półwysep stopniowo się rozszerza w części południowo-wschodniej, osiągając maksymalną szerokość około 3 km w pobliżu miasta Hel. Transportowany z północnego-zachodu piasek w strefie przybrzeżnej jest akumulowany na podwodnym jego zboczu, którego wysokość dochodzi dzisiaj do 55 m, a nachylenie do 20o. Występują tu ruchy masowe – podwodne osuwiska transportujące piasek ze strefy przybrzeżnej na zbocza i podnóże półwyspu.
