26/06/2026
Dạo bước sáu mươi phút qua hương sắc và hoài niệm phố cổ Arbat
Nếu có một chiều thảnh thơi ở Moskva, hãy dành trọn vẹn một giờ đồng hồ để chậm rãi thả bộ qua con phố đi bộ Arbat cổ kính. Nơi đây không chỉ là một con đường thông thường, mà là không gian đong đầy ký ức, nơi mỗi viên gạch, mỗi mái nhà đều ôm ấp một câu chuyện về những kiếp người, những thăng trầm và linh hồn của một góc thành phố xưa cũ. Với những du khách phương xa, dù chưa quen thuộc với lịch sử hay văn hóa bản địa, Arbat vẫn biết cách gọi mời và giữ chân bằng những trải nghiệm thị giác, vị giác và bầu không khí nghệ thuật đường phố đầy phóng khoáng. Một giờ là vừa vặn để vừa đi vừa ngắm nhìn, rồi tự thưởng cho mình những kỷ niệm đậm chất phương Bắc.
Lùi lại thời gian, cái tên Arbat lần đầu tiên được ghi nhận trong sử sách vào cuối thế kỷ mười lăm, gắn liền với một trận hỏa hoạn lịch sử thiêu rụi gần như cả thành phố. Nguồn gốc của cái tên này cũng khá ly kỳ, được cho là bắt nguồn từ một từ cổ có nghĩa là vùng ngoại ô, bởi thuở ấy nơi đây nằm ngoài rìa thành quách Kremlin. Từ một con đường giao thương bùn lầy, Arbat dần biến mình thành khu phố của giới quý tộc, rồi trở thành cái nôi của tầng lớp văn nghệ sĩ tài danh.
Bước ngoặt lớn đến vào những năm tám mươi của thế kỷ trước, khi chính quyền quyết định biến Arbat thành con phố đi bộ đầu tiên của thủ đô Moskva. Mặt đường được lát đá kiên cố, những cột đèn lồng kiểu cổ được dựng lên, biến cả trục đường thành một sân khấu văn hóa lộ thiên dài gần một cây số. Chính không gian khoáng đạt và độc nhất vô nhị ấy đã biến Arbat thành thỏi nam châm thu hút bất kỳ ai đặt chân đến Moskva. Chẳng thế mà nơi đây từng chứng kiến những cuộc dạo chơi lịch sử của các vị nguyên thủ như Gorbachev và Reagan. Chuyện kể rằng trong chuyến thăm Moskva năm 1988, khi tổng thống Mỹ Ronald Reagan dạo bước trên Arbat, ông bỗng dừng lại, chìa tay bắt chuyện với người qua đường và tự giới thiệu: "Tôi là Reagan." Đám đông ùa đến vây quanh, cười nói rộn ràng đến mức đội cận vệ hai bên mướt mồ hôi lo ngại. Đó là khoảnh khắc hiếm hoi của lịch sử Chiến tranh Lạnh, khi một con phố nhỏ vô tình trở thành sân khấu của ngoại giao nhân dân. Và biết đâu đấy, trong lúc mải mê ngắm cảnh, bạn lại vô tình chạm mặt một gương mặt nổi tiếng nào đó đang thong d**g tản bộ giữa dòng người.
Hành trình khám phá Arbat nên được bắt đầu từ phía quảng trường Cổng Arbat, ngay lối ra của ga tàu điện ngầm Arbatskaya. Điểm dừng chân đầu tiên khiến người ta phải ngoái nhìn là rạp chiếu phim Nghệ Thuật, tên tiếng Nga là Khudozhestvenny, hơi khó phát âm nhưng mang vẻ ngoài vô cùng thanh lịch. Hơn một thế kỷ trước, đi xem phim không đơn thuần là mua vé vào rạp rồi ra về, mà là một sự kiện xã hội vô cùng trọng đại và xa xỉ. Ngày ấy, các quý bà diện những chiếc đầm lộng lẫy nhất, các quý ông lịch lãm complet chỉnh tề, rộn ràng hội tụ ở sảnh lớn. Khi đèn khán phòng vừa tắt, tiếng đàn piano của người nghệ sĩ bắt đầu vang lên réo rắt, ứng tấu nhịp nhàng theo từng chuyển động của những thước phim câm đen trắng trên màn ảnh. Người ta kể rằng đại văn hào Leo Tolstoy thời ấy cũng từng lặn lội đến rạp này, ngồi lẫn vào đám đông để lần đầu trong đời kinh ngạc ngắm nhìn những hình ảnh biết cử động trên màn ảnh rộng. Sau khi xem xong, ông trầm ngâm hồi lâu rồi thốt lên đại ý rằng đây là phát minh tuyệt vời, nhưng chắc chắn sẽ chóng tàn vì con người ta rồi sẽ chán, hệt như mọi trò tiêu khiển tầm thường khác. Lịch sử tất nhiên đã chứng minh ông nhầm, nhưng cái nhìn hoài nghi của một bậc đại văn hào trước thứ nghệ thuật mới mẻ nhất của thời đại mình cũng là chi tiết khiến người ta không khỏi mỉm cười.
Cách đó không xa là tòa nhà từng thuộc về nhà hàng Praha lừng lẫy. Thuở ban đầu, nơi đây chỉ là một quán rượu bình dân dành cho giới lái xe ngựa, nhưng theo dòng thời gian đã lột xác thành một trong những tụ điểm xa hoa bậc nhất thành phố. Nơi này gắn liền với một câu chuyện ẩm thực mà bất kỳ ai mê đồ ngọt cũng phải trầm trồ. Chính tại căn bếp của nhà hàng Praha, người thợ bánh tài hoa đã sáng tạo ra hai món bánh huyền thoại làm điên đảo cả đất nước thời bấy giờ: bánh kem Praha đậm vị sô-cô-la và bánh sữa chim mềm mịn như nhung. Thời bao cấp, người dân phải xếp hàng dài dằng dặc từ tờ mờ sáng chỉ để mua được một hộp bánh mang về. Chiếc bánh sữa chim, tên tiếng Nga là Ptichye moloko, vốn có nghĩa đen là "sữa của chim muông", một cách nói dân gian chỉ những thứ quý hiếm đến mức không tồn tại trên đời. Ấy vậy mà người ta lại đặt tên ấy cho một chiếc bánh thật, như thể muốn nói: đây là thứ xa xỉ bậc nhất mà cuộc đời có thể ban tặng. Tòa nhà nguy nga này đứng đó như chứng nhân cho sự thay đổi của các thời đại, từ thời hoàng kim của giới quý tộc đến những năm tháng khép kín của thế kỷ trước.
Càng đi sâu vào lòng phố Arbat, nhịp sống như chậm lại để nhường chỗ cho những khám phá thú vị. Bạn sẽ bắt gặp nhà hát mang tên Vakhtangov, trung tâm văn hóa lớn của con phố này. Ngay phía trước nhà hát, đài phun nước công chúa Turandot bằng vàng rực rỡ tỏa sáng dưới ánh mặt trời. Bức tượng
