26/05/2023
บทความยังอยู่ เสน่ห์ผ้าชนเผ่า ความหลากหลายของชนชาติ สอดแทรกวัฒนธรรมผ่านลายถักทอบนผืนผ้า ที่มีความหมายที่ดีงาม
“บ้าน บน ดอย” ผลิตภัณฑ์คู่ภูมิปัญญาชาวเขา
เรื่อง : สุวิทย์ วงศ์รุจิราวาณิชย์
ทุกๆ ปี เราต่างเห็นเทรนด์ใหม่ของสี เทคนิคงานพิมพ์ หรือวัสดุที่แปลกตา มาเขย่าโลกของงานออกแบบ แต่สิ่งสำคัญที่นอกเหนือไปจากการพัฒนาให้ก้าวไกล ก็คือการเดินถอยหลังกลับไปเรียนรู้ถึงรากเหง้าของภูมิปัญญา เพื่อนำคุณค่าดีดีเหล่านั้นมาต่อยอดให้เกิดธุรกิจที่สามารถสร้างคุณค่าที่ยั่งยืน และนี่คืออีกหนึ่งแนวคิดของการสร้างสรรค์ที่ถ่ายทอดผ่านวัฒนธรรม ของ “บ้าน บน ดอย” แบรนด์น้องใหม่จาก อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ ที่ร่วมก่อตั้งโดยพี่น้อง ปวีณา และ ปัทมาภรณ์ แสนคำ
พลิกพื้นที่ที่เงียบเหงาสู่แหล่งผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรม
คุณปัทมาภรณ์ เล่าว่า อำเภอแม่วางมีความหลากหลายของชนเผ่า และเชื้อชาติ เช่น ชาวม้ง ชาวกะเหรี่ยง แต่ละกลุ่มยังแบ่งย่อยเป็นกลุ่มต่างๆอีก เช่น ชาวกะเหรี่ยง กลุ่มปกฺกะญอ ถึงแม้ว่าพื้นที่แห่งนี้จะไม่ใช่จุดหมายปลายทางที่นักท่องเที่ยวเลือกเดินทาง แต่พื้นที่ผืนนี้อุดมด้วยวัฒนธรรมที่ทรงคุณค่า โดยเฉพาะงานปักผ้าของชาวม้ง งานย้อมคราม การเขียนเทียน การทอผ้าของชาวกะเหรี่ยง การผลิตเส้นใยกัญชง เส้นใยที่มีคุณสมบัติดีเยี่ยมที่สามารถกรองแสงยูวี กันความร้อน และช่วยระบายอากาศได้เป็นอย่างดี องค์ความรู้ทั้งหมดนี้เป็นงานฝีมือที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นของชาวเขา จากการสำรวจพื้นที่ในอำเภอแม่วาง ปัทมาภรณ์ พบว่า บ้านแต่ละหลังจะมีจักรเย็บผ้าอย่างน้อยหนึ่งตัว ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสามารถทางด้านสิ่งทอของชาวบ้าน อีกทั้งตัวเธอเอง และพี่สาวชื่นชอบผ้าชาวเขาเป็นพื้นฐาน และหลงใหลการตกแต่งบ้าน ทั้งสองจึงพยายามหาหนทางในการนำอัตลักษณ์ที่โดดเด่นของผ้าชาวเขาเหล่านี้มาต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์อื่นๆ โดยศึกษาทิศทางการตกแต่งบ้านทั้งในประเทศ และต่างประเทศ จึงเห็นความเป็นไปได้ และโอกาสในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยมีเป้าหมายหลักที่จะสร้างอาชีพเสริมให้กับคนในหมู่บ้านที่อยู่เชิงเขารวมไปถึงชาวเขา ผ่านการนำเสนอผลิตภัณฑ์ในรูปแบบแฮนด์เมดทุกชิ้น โดยไม่พึ่งพาระบบอุตสาหกรรมขนาดใหญ่
จับลวดลายให้สอดรับกับความต้องการของผู้บริโภค
หลายท่านอาจจะตั้งโจทย์ของผู้บริโภคเป็นหลัก แล้วทำการปรับลวดลายให้เหมาะสมกับความต้องการนั้นๆ แต่สำหรับ “บ้าน บน ดอย” แล้ว สิ่งสำคัญที่แบรนด์อนุรักษ์ไว้ก็คือ องค์ความรู้ของงานปัก งานทอ งานเย็บ การย้อมสี ของชาวเขา สืบเนื่องจากคุณค่าของงานอยู่ที่เทคนิคการทอผ้า ความหมายของลวดลาย รูปแบบของงานปัก สีสันและการย้อมผ้า ฯลฯ ที่มีการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น ผ้าแต่ละผืนแสดงถึงวัฒนธรรมของแต่ละชนเผ่าที่ถ่ายทอดผลงานด้วยใจ ดังนั้น “บ้าน บน ดอย” จะให้ความเคารพผลงานของชาวเขา โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงลวดลาย แต่จะนำคุณค่าจากสิ่งที่มีอยู่ มาจัดวางพร้อมจับคู่สีที่เหมาะสมสำหรับผลิตสินค้า นอกจากนี้เธอยังคำนึงถึงผ้าพื้นที่นำมาใช้ประกอบกับลวดลาย โดยจะเลือกใช้ผ้าที่สามารถเสริมอัตลักษณ์ของลวดลายทั้งในส่วนของภาพลักษณ์และผิวสัมผัสบนผลิตภัณฑ์ เช่น การใช้ผ้ากำมะหยี่ ที่สอดรับเข้าคู่กันอย่างดีกับผ้าปักของชาวกะเหรี่ยง หรือการใช้ผ้าใยกัญชงผสมผสานกับงานเขียนเทียนย้อมครามจากชนเผ่าม้งดำ เป็นต้น คุณปัทมาภรณ์ กล่าวว่า เราจะขอเป็นผู้ผลิตที่สร้างสรรค์ตัดเย็บผลิตภัณฑ์จากฝีมือแรงงานชาวบ้าน และเราไม่ได้ขายผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว แต่เราตั้งมั่นที่จะนำภูมิปัญญาไปเผยแพร่ให้คนเข้าใจในคุณค่าของอัตลักษณ์บนงานสิ่งทอของชาวเขา ณ วันนี้ ผลิตภัณฑ์ที่ทาง “บ้าน บน ดอย” ได้ผลิตขึ้นประกอบไปด้วย เก้าอี้ หมอนอิง เบาะนั่ง หมอนนั่ง ผ้าปูโต๊ะ ปลอกหมอน เป็นต้น
ลำไยอบแห้ง ต่อยอดพืชเศรษฐกิจ
นอกจากผลิตภัณฑ์สิ่งทอแล้ว “บ้าน บน ดอย” ยังนำพืชเศรษฐกิจอย่าง ลำไย มาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่เสริมสร้างรายได้ โดยนำภูมิปัญญาดั้งเดิมของการอบลำไยแห้งแบบไม่ใช้สารเคมี มาผลิตเป็น “ลำไยอบแห้ง ออร์กานิค” ที่ผ่านกรรมวิธีการนึ่งก่อนเข้าอบเพื่อไม่ให้เกิดเชื้อรา พร้อมบรรจุภัณฑ์ที่คุณสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ โดยนำผ้าชาวเขามาตกแต่งบนบรรจุภัณฑ์ เพื่อสื่อถึงอัตลักษณ์ที่โดดเด่นของพื้นที่แห่งนี้
และนี่คือแนวคิดของการสร้างแบรนด์เล็กๆแบบพอเพียงที่มีหัวใจของการสร้างแบรนด์ที่ยิ่งใหญ่ โดยนำภูมิปัญญาที่ยั่งยืนมาถ่ายทอดสู่ผลิตภัณฑ์ สร้างรายได้เสริมให้กับคนในหมู่บ้าน และชาวเขา เธอกำลังวางแผนที่จะเปิดแกลอรี และศูนย์จำหน่ายผลิตภัณฑ์บ้านบนดอยในพื้นที่อำเภอแม่วาง ภายในเดือนธันวาคม อันเป็นเดือนแห่งการสัมผัสลมหนาวทางภาคเหนือ และพร้อมรอรับฤดูดอกซากุระบานในเดือนมกราคม
เชิญอ่านบทความงนสร้างสรรค์เพิ่มเติมได้ที่ www.facebook.com/SuwitBrand
ท่านสามารถชมผลิตภัณฑ์ของ “บ้าน บน ดอย” ได้ที่ Facebook : Ban Bon Doi หรือกดตาม Link นี้นะครับ https://www.facebook.com/pages/Ban-Bon-Doi/450160328405453?fref=ts
