07/08/2026
🚨FMD SAT1 คืออะไร? ทำไมเกษตรกรไทยต้องจับตา
แม้ประเทศไทย ยังไม่พบการระบาดของโรคปากและเท้าเปื่อย (FMD) ซีโรไทป์ SAT1 แต่ภาครัฐได้ยกระดับการเฝ้าระวังอย่างเข้มงวด หลังเชื้อสายพันธุ์นี้เริ่มแพร่กระจายออกนอกพื้นที่เดิม และพบการระบาดในหลายประเทศ ทำให้ภูมิภาคเอเชียอยู่ในภาวะเฝ้าระวังสูง
- FMD SAT1 แตกต่างจากสายพันธุ์เดิมอย่างไร?
โรคปากและเท้าเปื่อยมีทั้งหมด 7 ซีโรไทป์ (Serotypes) ได้แก่ O, A, C, Asia 1, SAT1, SAT2 และ SAT3
ที่ผ่านมา ประเทศไทยพบการระบาดหลักจาก Serotype O และ A ส่วน SAT1 ถือเป็นสายพันธุ์ที่ไม่เคยระบาดในประเทศไทยมาก่อน ทำให้สัตว์เลี้ยงในประเทศแทบไม่มีภูมิคุ้มกันต่อเชื้อชนิดนี้ และวัคซีนที่ใช้กับสายพันธุ์เดิม ไม่สามารถป้องกัน SAT1 ได้ จำเป็นต้องใช้วัคซีนที่ตรงกับสายพันธุ์โดยเฉพาะ
- ทำไม SAT1 จึงน่ากังวล?
แม้โรคปากและเท้าเปื่อยจะมีอัตราการตายไม่สูงในสัตว์โต แต่เป็นโรคที่แพร่กระจายได้รวดเร็วมาก ส่งผลกระทบต่อทั้งฟาร์มและอุตสาหกรรมปศุสัตว์ เช่น ผลผลิตลดลง, สุกรและโคโตช้าลง,กระทบการค้าสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์, สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจในวงกว้าง
FAO ประเมินว่า หาก SAT1 แพร่กระจายในเอเชีย อาจสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจโดยตรงได้ราว 2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี (ยังไม่รวมผลกระทบด้านการค้าและการควบคุมโรค)
- ไทยรับมืออย่างไร?
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกรมปศุสัตว์ ได้เตรียมมาตรการ 2 ระยะ
🟢 ระยะก่อนเกิดการระบาด
- เฝ้าระวังพื้นที่ชายแดน
- ตรวจยานพาหนะและผลิตภัณฑ์เสี่ยงด้วย Real-Time PCR
- ประเมินความเสี่ยงการเคลื่อนย้ายสัตว์
- เตรียมจัดหาวัคซีนฉุกเฉิน
- ประสานความร่วมมือกับต่างประเทศ
🔴 หากพบการระบาด
- กักกันฟาร์มทันที
- ส่งตรวจยืนยันสายพันธุ์
- ตั้ง War Room ระดับจังหวัด
- ควบคุมการเคลื่อนย้ายสัตว์และเร่งควบคุมโรค
แม้ปัจจุบัน ประเทศไทยยังไม่พบการระบาดของ FMD ซีโรไทป์ SAT1 แต่จากสถานการณ์การแพร่ระบาดในหลายประเทศ ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องยกระดับการเฝ้าระวังและเตรียมความพร้อมอย่างต่อเนื่อง
สำหรับเกษตรกรและผู้ประกอบการฟาร์ม การติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพิ่มมาตรการด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) และแจ้งเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์ทันทีเมื่อพบสัตว์มีอาการผิดปกติ ถือเป็นแนวทางสำคัญที่จะช่วยลดความเสี่ยงและป้องกันการแพร่ระบาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อ้างอิง
- กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
- องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) – FAO moves to avert wider livestock crisis as new Foot-and-Mouth Disease serotype threat reaches Asia
- องค์การสุขภาพสัตว์โลก (WOAH) – Foot and Mouth Disease (FMD) และ WOAH calls for action on Foot-and-Mouth Disease SAT1 international spread
- World Reference Laboratory for Foot-and-Mouth Disease (WRLFMD) – Quarterly FMD Reference Laboratory Report (2026)
#โรคในสุกร
